પ્રીતિ શાહ-સેનગુપ્તા
રાતે ઝરમર વરસાદ પડતો રહેલો. મોડી રાતે બહુ જ વીજળીઓ થવા માંડેલી. હું જાગી ગઈ. મારી ઊંઘ-ઘેરી આંખોએ જોયું, કે રાતનું વાદળ-છાયું કાળું આકાશ રૂપેરી ચમકાટ દર્શાવીને મને કશો સંદેશ આપી રહ્યું હતું.
મને લાગ્યું, કે કોઈ સુંદર ખાનગી બાબત જેવો આ કુદરતી વિસ્તાર મને વધારે રહસ્ય બતાવવા માગે છે.
ન્યૂયૉર્કની મારી યહુદી મિત્ર. એની મસિયાઇ બહેન તે હૅલન. આ જ ઓળખાણ. એને અને રિચાર્ડને હું પહેલી જ વાર મળી. કેટલીક ભેટ એમને માટે લઈ ગયેલી, તે એમને બહુ ગમી. વળી, અમને એકબીજાં સાથે તરત ફાવી પણ ગયું હતું. તો શા માટે ઉતાવળે ભાગી જવું અહીંથી?
સવારે કૉફી અને નાસ્તો કરતી વખતે મેં યજમાન-દંપતીને પૂછ્યું, કે હું બીજો દિવસ રહી જાઉં? એમણે તો મને બે દિવસ રહેવા પહેલેથી જ કહ્યું હતું. મેં જ એક દિવસ રહેવાની વાત કરી હતી. હવે મને જલદી પાછાં જતાં રહેવાની જરા પણ ઇચ્છા નહતી. ને એ બંનેએ ખુશી થઈને, ચોક્કસ, મને બીજી રાત રોકાઈ જવા કહ્યું.
મેં પનામા સિટીની હોટેલ પર ફોન કરી દીધો, કે હું આવતી કાલે પાછી આવવાની છું. એ પછી હૅલને એમના એક સ્થાનિક મિત્રને ફોન કર્યો, કે સાંજની પાર્ટીમાં મને લઈ આવે તો વાંધો છે? એ લોકોને એમના જેવા જ એક દેશાંતરવાસીને ત્યાં, સાવ નજીકમાં, પાર્ટીમાં જવાનું હતું. માર્ક નામના એ ઑસ્ટ્રેલિયન માણસે તો તરત કહ્યું, હા, હા, ચોક્કસ લઈ આવજો. જેમ વધારે લોકો તેમ વધારે મઝા.
પનામા દેશના એક ઊંડા, અંતરાલમાં જવાનું ભાગ્ય મને મળ્યું હતું. કોઈ એકલી પ્રવાસી આવા વિસ્તારમાં આવી જ ના શકે. ગાડી તો જોઈએ જ, પણ આ વિભાગ તો રહેવાસીઓ માટે જ હતો, તેથી અજાણી ગાડીને ગેટની અંદરથી પસાર થવાની રજા પહેરેગીર આપે જ નહીં. જુદી જ જગ્યાએ જીવાતું જીવન જોવાની તક મેં જવા ના દીધી, તે કેવું સારું થયું.
શું અસાધારણ તક હતી આ – આવા કુદરતી પરિસરમાં સમય ગાળવાની. ચારે તરફ શાંતિ, અને પર્વતો કેટલા સમીપે. ઘણા ઊંચા પર્વતો પણ ઠેર ઠેર હતા. રસ્તાના કોઈ વળાંકેથી, કોઈ ઢોળાવ પરથી, પનામા દેશના બે સમુદ્રો – કરીબિયન અને પૅસિફિક- ની ઝલક દેખાઈ જતી હતી. આહા, કેટલા નજીક હતા એ પણ. એમના સુંદર રેતાળ કિનારા પર રહેવાની ઘણી જગ્યાઓ થઈ છે. મનને હવે ત્યાં જવાની ઝંખના થઈ. એ માટે ફરીથી આવવું પડશે આ દેશમાં.
ઘણા કલાકો રિચાર્ડ અને હૅલને ગાડીમાં મને આસપાસના પરિસરમાં ફેરવી. ઊંચા ને નીચા, આમ ને તેમ જતા રસ્તાઓ ક્યારેક ખૂબ સીધા ચઢાણ પર જવા માંડતા હતા. ત્યારે ઊંચાં શિખર અને એમના પરની કાળી શિલાઓ સાવ પાસે દેખાતાં. કૈંક એવું સુભગ દર્શન હતું, કે ફોટા પાડવા જેવી દુન્યવી પવૃત્તિ મારાથી થઈ ના શકી.
ને ત્યાં તો અમે ક્યાંક નીચે ઊતરી આવ્યાં હોઈશું, ને સાવ અચાનક જાણે એક ગામમાં આવી પહોંચ્યાં. “લ વાલે” – એટલે “ધ વૅલી” કહેવાતું ગામ, અને પહોળા એક મેદાન જેવી ખીણમાં વસેલું. ફરવા આવનારાં પ્રવાસીઓને માટે અહીં કેટલીક હોટેલો, રૅસ્ટૉરાઁ, દુકાનો, સિનેમા વગેરેની સગવડો થઈ છે.
સ્થાનિક ફળ અને શાકભાજીની માર્કેટ અને હસ્તકળાના સ્ટૉલ પણ અહીં વસ્યાં છે. અમે એમાં થોડું ફર્યાં. અહીં તળ-જાતિના ઘણા સ્થાનિક લોકો દેખાતા હતા – બાળકો, સ્કૂલના ગણવેશમાં વિદ્યાર્થીઓ, સ્ત્રી-પુરુષો. હજી વધુ ભાગે આ સ્થાન એમને માટેનું જ હતું, એ જોઈને મને સારું લાગ્યું.
દરેક મિનિટે હું પૂરેપૂરી વિસ્મિત થતી રહું છું. એક જ દેશ છે, પનામા – પણ આ કેવી સાવ જુદી બાજુ છે એની. ક્યાં અતિઆધુનિક પાટનગર, ને ક્યાં આ સાદો, સ્વાભાવિક તળ-વિસ્તાર. મનની અંદર ભાવ સતત આનંદનો અને આશ્ચર્યનો રહ્યો.
સાંજ પડ્યે માર્કને ત્યાં ગયાં. પાર્ટી એના ઘરની પાછળના નાના સ્વિમિન્ગપૂલની પાસે હતી. બીજાં સોળેક જણ પહેલેથી આવી ગયેલાં હતાં. મોટા ભાગનાં અમેરિકન હતાં. બધાં જ પૈસાદાર હતાં. તો જ શક્ય બનેને આવી બેવડી જીવન-રીતિ.
બધાં હસમુખાં અને મળતાવડાં હતાં, જેમ શરૂઆતમાં દરેક મનુષ્ય હોય છે તેમ. મારા મનમાં કટાક્શનો થોડો ભાવ ઊપસી આવેલો. ગિલ્બર્ટ નામનો એક માણસ ખાસ વાત કરવા આવેલો, કારણકે એને હિન્દુ ફિલસુફીમાં થોડો રસ હતો. એણે દીપક ચોપરાનો ઉલ્લેખ કર્યો, અને કૈંક કટાક્શથી વાત કરવા લાગ્યો. ઘણા પૈસા ભરીને એણે ચોપરાનો કોઈ કોર્સ લીધેલો, ને પછી એની નિરર્થકતા પર નિરાશ થયેલો.
ચાલો, વાતોમાં મારો સમય સારો ગયો, ને એકલું ના લાગ્યું. ગરમી ઘણી હતી. પવન જરાયે નહીં, અને ઘામ. ખાવાનું પણ ક્રૅકર અને સૅલાડ જેવું જ હતું. બધાં કૈંક કૈંક લઈ આવેલાં. ગિલ્બર્ટની પત્ની શાકાહારી પાસ્તા લાવેલી. પ્લેટો હતી જ નહીં, તેથી ટૂથપીકથી એક એક બાઇટ જેવું ખાધેલું.
પણ સાંજ સુંદર હતી. કમનીય, તનુ નૂતન ચંદ્ર નીકળી આવેલો. ક્યાંય સુધી એ રૂપાળી રૂપેરી કટારી આકાશમાં દેખાતી રહેલી. પછી વાદળોએ એને ઢાંકી દીધેલી.
સવાર વહેલી પડેલી. આકાશ સ્વચ્છ હતું, ને હવામાં હજી ઠંડક હતી. પાછલા વરંડામાંથી ઘરની બહાર રહેલા પર્વતની અડીખમ જેવી પાષાણી શિલા અત્યારે સ્પષ્ટ દેખાઈ. અને પર્વતનું ઊંચું શિખર પણ અત્યારે વિશદ દેખાતું હતું. વાહ, સરસ વિદાય-દર્શન થઈ ગયું.
ગેટમાંથી નીકળીને, પહાડો ઊતરીને ફરી હાઇ-વે પર આવી પહોંચ્યાં. લગભગ તરત જ એક મિનિ-બસ આવી ગઈ. થોડી વાર હાઇ-વે પર ગયા પછી, એ અંદરના રસ્તા પર, કેટલાંક નાનાં ગામોમાં થઈને ગઈ. ખૂબ લોકો ચઢ્યાં ને ઊતર્યાં. સારું હતું કે હું છેક આગળ બેઠેલી, એટલે ભીડ મને નડી નહીં.
સુશ્રી પ્રીતિ શાહ-સેનગુપ્તાનો સંપર્ક preetynyc@gmail.com વીજાણુ સરનામે થઇ શકે છે.
વેબ ગુર્જરી 