જીવનની ખાટી મીઠી

નીલમ  હરીશ દોશી

તહેવારોની મહારાણી દિવાળીની સવારી આવી પહોંચી હતી.ઘર ઘરમાં સફાઇ, રંગરોગાન, દીવાઓ, ફટાકડા, રંગોળી, તોરણ, નવા કપડા, દાગીનાની ખરીદી, અને જાતજાતના ફરસાણ..મીઠાઇ બનાવવાની તૈયારી ચાલુ થઇ ચૂકી હતી. દરેક ઘરમાં પોતપોતાના બજેટ મુજબ તૈયારીઓ ચાલુ હતી. દિયાની તો લગ્ન પછીની આ પહેલી દિવાળી હતી…

પિયરમાં તો દિવાળી કદી ઘરમાં કરી જ નથી..એ બધી લપ કોણ કરે ? આખો દિવસ થાકીને  કૂચે મરી જાવ..ગધેડાની જેમ કામ કર્યા કરો..એકબીજાને ઘેર દોડાદોડી કરો…એ બધી જંજટમાં દિયાના મમ્મી, પપ્પા કદી પડયા નહોતા.દિવાળી આવે એટલે ઘરને તાળા લગાવી બહારગામ ઉપડી જવાનું..આરામથી ફરવાનું..વરસોથી દિયાએ આ જ ક્રમ ઘરમાં જોયો હતો. અહીં પણ તેને હતું કે પોતે પતિ સાથે કયાંક બહારગામ ફરવા ઉપડી જશે..પૈસાની કોઇ કમી નથી. અને અમનને બીજા કોઇ ભાઇ બહેન પણ નથી. ફકત સાસુ, સસરા જ છે. તેમનો સ્વભાવ પણ સારો છે. કોઇ જાતનું બંધન નથી. પહેલી દિવાળી બંને સાથે કોઇ સરસ જગ્યાએ મનાવશે. તેણે અમનને દિવાળીનો પ્લાન પૂછયો..ત્યારે અમને હસીને કહ્યું, “અમારો પ્લાન દરેક વરસે નક્કી હોય જ છે.”

દિયા ખુશ થઇ ઉઠી..તો અમને પ્લાન બનાવી લીધો છે.ઘરમાં ખરીદીનો દોર ચાલ્યો.. ફટાકડાઓ.. દીવાઓ,  રંગો.. અરે,અમન આપણે બહારગામ જવાનું છે..આટલા બધા ફટાકડાઓને આ બધી વસ્તુઓનું શું કરીશું ? મમ્મી, પપ્પા એકલા આટલા ફટાકડાનું શું કરશે ?

દિયા, આપણે ચારેય સાથે બહારગામ જઇએ છીએ. દિવાળી ઉપર મમ્મી, પપ્પા એકલા થોડા રહે ? દિયાએ મન મનાવ્યું..ઠીક છે..આમ પણ સાસુ, સસરાનો સ્વભાવ કચકચિયો નથી. વાંધો નહીં.

પણ તો પછી આટલી બધી વસ્તુઓ..? દિયા…દિવાળી ઉજવવાની અમારી રીતે જરા જુદી છે.

જુદી એટલે ?

દિયા, વાત એમ છે કે આપણે વરસોથી દિવાળીમાં એક અનાથાશ્રમમાં જઇએ છીએ..પૂરા પાંચ દિવસ ત્યાં રહીએ છીએ…અને ત્યાંના બાળકો સાથે દિવાળી મનાવીએ છીએ..હકીકતે એ આશ્રમ આપણા એક દૂરના સ્નેહીએ બંધાવેલ છે..પોતાની કરોડો રૂપિયાની સંપત્તિ તેમણે આ કામમાં હોમી છે. આપણે હમેશા તો ખાસ કશું કરી શકતા નથી.પરંતુ વરસમાં એકવાર તેમને માટે કશુંક કરી શકીએ એટલી શક્તિ તો ભગવાને આપણને આપેલી જ છે.બાકી બધું તું ત્યાં નજરે જોઇશ..અનુભવીશ ત્યારે આપોઆપ સમજાઇ જશે.

દિયાને આશ્ચર્ય તો થયું..એવા આશ્રમમાં કેમ ગમશે ? દિવાળી જેવો તહેવાર આ રીતે વેડફવાનો ? આ બધું તેને ગમ્યું તો નહીં..પણ  કશું બોલી નહીં. સાસરામાં પહેલી દિવાળીએ કંકાસ કયાં કરવો ?આવતે વરસે દેખા જાયેગા..એમ મન મનાવી તે મૌન રહી. અને ધનતેરસને દિવસે આખી કાર છલોછલ સામાનથી ભરાઇ..અને ચારે જણા ઉપડયા..શહેરથી લગભગ ૧૦૦ કિ.મિ. દૂર ભૂલકાઘર પાસે પહોંચ્યા. ત્યાં તો બધા જાણે તેમની રાહ જોઇને જ બેઠા હતા. બે  બેડરૂમનો નાનકડો પણ બધી સગવડતાવાળો મજાનો ફલેટ હતો. બધા તેમાં ગોઠવાયા…

બીજે દિવસે સવારે ધનતેરશ હતી..વહેલી સવારે આશ્રમના બાળકો સાથે દિયા અને ઘરના બધા જોડાયા..પછી પ્રાગણમાં બધાએ સાથે મળીને રંગોળી કરી..દીવડા પ્રગટાવ્યા..બાળકો સતત કિલ્લોલ કરી રહ્યા. બે નાનકડી  બાળાઓ તો દિયાને વળગી પડી. સાથે લાવેલ ચોકલેટ બધાને અપાઇ..જાતજાતની રમતો અમન અને તેના મમ્મી, પપ્પાએ બધાને રમાડી..બપોરે અને સાંજે સરસ જમણવાર ગોઠવાયો. આશ્રમની વાડીમાં બધાએ સમૂહ ભોજન કર્યું..પિકનીકનો આનંદ માણ્યો…અને રાત્રે ફટાકડાનો ઢગલો.. મોટેરા બધા ખુરશી નાખીને બેઠા અને બાળકોએ ફટાકડા ફોડવાનો આનંદ લેતા હતા. ચારે તરફ હસી, ખુશી…દીવાનોના ઝગમગ પ્રકાશથી સઘળું વાતાવરણ ઝળાહળા..એક છોકરી આવીને દિયાનો હાથ પકડી ખેંચી ગઇ અને તેના હાથમાં ફૂલઝડી પકડાવી…

પછી તો બધા દિયા અને અમનને ઘેરી વળ્યા..દિયા પણ જાણે નાનકડી છોકરી બની ગઇ..બધા સાથે ફટાકડા ફોડવામાં તે પણ જોડાઇ ગઇ… બીજા ચારે ય દિવસ રોજ જુદો જુદો કાર્યક્રમ ગોઠવાતો રહ્યો. બાળકોના ચહેરા પર પથરાયેલી ખુશી એ દિયાના દિલમાં પણ રોશની ફેલાવી..એક નવા જ આનંદની અનુભૂતિથી દિયા પણ છલકી રહી..બીજાને આનંદ આપીને પોતાને જે આનંદ મળ્યો હતો..એનો અહેસાસ કંઇક અલગ જ હતો..આવી ખુશી તો દિયાને જિંદગીમાં કદાચ પ્રથમ વાર મળી હતી…

અને હવે પોતે દર વરસે આ ખુશી જરૂર મેળવશે એવો સંકલ્પ અહીંથી જતી વખતે દિયાના અંતરમાં અનાયાસે થઇ ચૂકયો હતો..સાચી દિવાળી કદાચ તેણે પહેલી વાર મનાવી હતી..જે અન્યને આનંદની બે ચાર પળ પણ આપી શકે છે તે જાતે કદી એનાથી વંચિત કેમ રહી શકે ?

નીલમ  હરીશ દોશી : E mail: nilamhdoshi@gmail.com | બ્લોગ : પરમ સમીપે