નિરંજન મહેતા
સામાન્ય રીતે એક ફિલ્મમાં કલાકારનાં બધા ગીતો માટે એક જ પાર્શ્વગાયક હોય છે પણ ક્યારેક ક્યારેક તે જ કલાકારના તે ફિલ્મના જુદા જુદા ગીતો માટે જુદા જુદા ગાયકો પાસે ગીતો ગવડાવ્યા હોય છે. શરૂઆત કરીએ
દેવઆનંદ
૧૯૬૭ની ફિલ્મ ‘જ્વેલથીફ’માં દેવઆનંદને જુદા જુદા ગીતોમાં કંઠ અપાયો છે તેમાનું પહેલું ગીત છે
दिल पुकारे, आरे आरे आरे
अभी ना जा मेरे साथी दोनो:
दिल पुकारे आरे आरे आरे
વૈજયંતિમાલા અને દેવઆનંદ પર રચાયેલ આ ગીતના ગાયકો છે રફીસાહેબ અને લતાજી.
અન્ય ગીત છે
आसमाँ के नीचे, हम आज अपने पीछे
प्यार का जहाँ, बसा के चले
कदम के निशाँ, बना के चले,
આ ગીત પણ વૈજયંતિમાલા અને દેવઆનંદ પર રચાયું છે જેમાં સ્વર છે કિશોરકુમાર અને લતાજીના.
होंठों में ऐसी बात मैं दबाके चली आयी
આ ગીત આમ તો લતા મંગેશકરના સ્વરમાં જ છે. પરંતુ શરૂઆત માં ….ંનાચો ભઈ રે’ કે અંતરામાં ‘ઓ શાલુ’ જેવાં તાન ભુપિંન્દરના સ્વરમાં દેવ આનંદ પર ફિલ્માવાયાં છે.
બધાં ગીતના ગીતકાર સે મજરૂહ સુલતાનપુરી અને સંગીત આપ્યું છે સચિન દેવ બર્મને.
દેવઆનંદની અન્ય ફિલ્મ છે ૧૯૬૨ની ‘બાત એક રાત કી’ જેમાં જુદા જુદા ગાયકોએ તેને સ્વર આપ્યો છે.
अकेला हूँ मैं इस दुनिया में
कोई साथी है तो मेरा साया
अकेला हूँ मैं
આ ગીતના ગાયક છે રફીસાહેબ, ગીતકાર છે મજરૂહ સુલતાનપુરી અને સંગીત આપ્યું છે સચિન દેવ બર્મને.
બીજું ગીત છે
न तुम हमें जानो
न हम तुम्हें जानें
मगर लगता है कुछ ऐसा
मेरा हमदम मिल गया
ये मौसम ये रात चुप है
ये होंठों की बात चुप है
खामोशी सुनाने लगी, है दास्तां
नज़र बन गई है, दिल की ज़ुबां
न तुम हमें जानो
આ ગીતને સ્વર આપ્યો છે હેમંતકુમારે. ગીતકાર છે મજરૂહ સુલતાનપુરી અને સંગીત આપ્યું છે એસ ડી બર્મને
દેવઆનંદની અન્ય ફિલ્મ છે ૧૯૫૪ની ‘ટેક્ષી ડ્રાઈવર’
जाएं तो जाएं कहाँ
समझेगा, कौन यहाँ, दर्द भरे दिल की ज़ुबाँ
દેવઆનંદ માટે આ ગીતમાં સ્વર છે તલત મહેમૂદનો
चाहे कोई खुश हो चाहे गालियाँ हज़ार दे
मस्त राम बन के ज़िंदगी के दिन गुज़ार दे
મસ્તીભર્યા આ ગીતમાં દેવઆનંદ સાથે જોની વોકર પણ છે. સ્વર છે કિશોરકુમાર અને જોની વોકરના.
देखो माने नहीं रूठी हसीना
ફિલ્મમાં દેવ આનંદ અને કલ્પના કાર્તિક પર ફિલ્માવાયેલાં આ યુગલ ગીતને સ્વર સપન (સેનગુપ્તા) જગમોહન (બક્ષી) તરીકે જાણીતી સંગીતકારોની જોડીમાંના] જગમોહન અને આશા ભોસલેએ આપેલ છે.
આ બધાં ગીતોના રચયિતા છે સાહિર લુધિયાનવી અને સંગીત છે સચિન દેવ બર્મનનું.
દેવઆનંદની અન્ય ફિલ્મ છે ૧૯૫૩ની ‘પતિતા’ જેમાં જુદા જુદા ગાયકો છે.
है सबसे मधुर वो गीत
जीन्हें हम दर्द के सुरमें गाते हैं
તલત મહમૂદના સ્વરમાં ગવાયેલાં આ ગીતની પ્રેરણા શેલેન્દ્રને અંગેજ કવિનાં કાવ્ય Our sweetest songs are those that tell of saddest thought પરથી થઈ હોવાનું મનાય છે. સંગીત શંકર જયકિશનનું છે.
याद किया दिल ने कहाँ हो तुम
झूमती बहार है कहाँ हो तुम
प्यार से पुकार लो जहाँ हो तुम
આ ગીતના ગાયક છે હેમંતકુમાર અને લતાજી. કલાકારો છે ઉષા કિરણ અને દેવઆનંદ. શબ્દો છે હસરત જય્પુરીના અને સંગીતકાર છે શંકર જયકિસન.
‘એક કલાકાર: ગાયકો એકથી વધુ’ શ્રેણીનાં હજુ ઘણાં સોપાન કરવાનાં થશે, જે હવે પછી ……
Niranjan Mehta
વેબ ગુર્જરી 