નિરંજન મહેતા
૧૯૭૦ પહેલાના બાળગીતો તા. ૨૨.૦૬.૨૦૨૪નાં દિવસે અહીં મુકાયા હતાં. ત્યાર પછીના કેટલાક ગીતો આ લેખમાં સમાવાયા છે.
સૌ પ્રથમ છે ૧૯૭૦ની ફિલ્મ ‘મસ્તાના’નુ
मैंने माँ को देखा है
देखा है माँ को देखा है
माँ का प्यार नहीं देखा
मैंने माँ को देखा है
माँ का प्यार नहीं देखा
શાળાના એક કાર્યક્રમમાં બાળકલાકાર (બોબી?) માની યાદમાં આ ગીત ગાય છે. ગીતમાં મેહમુદને પણ દર્શાવાયો છે. ગીતકાર છે આનદ બક્ષી, સંગીતકાર છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલ અને ગાયિકા છે લતાજી.
૧૯૭૦ની અન્ય ફિલ્મ ‘સમાજ કો બદલ ડાલો’નુ આ ગીત ભીખ માંગતા બે બાળકો પર રચાયું છે.
अम्मा एक रोटी दे बाबा एक रोटी दे
भूखे बच्चे मांग रहे है
कबसे हाथ पसार के
अम्मा एक रोटी दे बाबा एक रोटी दे
સાહિર લુધિયાનવીનાં શબ્દોને સંગીત આપ્યું છે રવિએ. ગાનાર કલાકારો છે લતાજી અને ઉષા મંગેશકર.
૧૯૭૧ની ફિલ્મ ‘અંદાઝ’નુ આ ગીત આજે પણ પ્રચલિત છે.
है ना बोलो बोलो
पापा को मम्मी से
मम्मी को पापा से
प्यार है, प्यार है
બે બાળકો પોતપોતાના માતા પિતા કે જે વિધવા વિધુર છે તેમને ભેગા કરવા પ્રયત્ન કરે છે ત્યારે આ ગીત મુકાયું છે. કલાકારો છે હેમા માલિની, શમ્મી કપૂર, અલંકાર જોશી અને અન્ય. શબ્દો છે હસરત જય્પુરીના અને સંગીત આપ્યું છે શંકર જયકિસને. ચાર કલાકારો માટે સ્વર આપ્યો છે ચાર જુદા જુદા ગાયકોએ. તે છે રફીસાહેબ, સુમન કલ્યાણપુર, પ્રતિભા અને સુષમાં શ્રેષ્ઠા.
૧૯૭૧ની અન્ય ફિલ્મ ‘ગુડ્ડી’ જે એક કિશોરવયની શાળામાં ભણતી કન્યાના ફિલ્મ કલાકારો પ્રત્યેના આકર્ષણને ઉજાગર કરે છે. શાળામાં ગવાતું આ પ્રાર્થનાગીત છે.
हम को मन की शक्ति देना,
मन विजय करें ।
दूसरों की जय से पहले,
खुद को जय करें ।
જયા ભાદુરી કલાકાર છે. ગીતના શબ્દો છે ગુલઝારના અને સંગીત આપ્યું છે વસંત દેસાઈએ. ગાયિકા છે વાણી જયરામ.
૧૯૭૧ વધુ એક ફિલ્મ ‘ઘર ઘર કી કહાની’માં એક બાળક ભવિષ્યમાં એક્ટર બનવાને લગતી વાત કરે છે
ऐसा बनूँगा एक्टर मै यारो
हाय ऐसा बनूँगा एक्टर मैं यारो
रंग जमके छोडूंगाचूना लगाने वालोंको
आय हाय मेंचुना लगाके छोड़ूँगा
કલાકાર છે જુનીઅર મહેમુદ. ગીતના શબ્દો છે કમર જલાલાબાદીના અને સંગીત આપ્યું છે કલ્યાણજી આણંદજીએ. સ્વર છે હેમલતાનો.
૧૯૭૨ની ફિલ ‘પરિચય’ અંગ્રેજી ફિલ્મ ‘SOUND OF MUSIC’ પર આધારિત છે જેમાં બાળકોને કારમાં ફરવા લઇ જતી વખતે આ ગીત ગવાય છે.
सा रे के सा रे गमा
को लेकर गाते चले
सा रे के सा रे गमा
को लेकर गाते चले
पापा नहीं है धनि सी दीदी
दीदी के साथ है सरे
જીતેન્દ્ર અને જયા ભાદુરી સાથે જે બાળકલાકારો છે તે છે રાજુ શ્રેષ્ઠા, બેબી પિંકી, માસ્ટર રવિ અને અન્ય. ગીતકાર ગુલઝાર, સંગીતકાર આર.ડી.બર્મન અને ગાયકો છે કિશોરકુમાર અને આશા ભોસલે.
૧૯૭૨ની અન્ય ફિલ્મ ‘હરે રામ હરે કૃષ્ણ’નુ આ ગીત બે ભાઈ બહેનોના પ્યારભર્યા સંબંધને દર્શાવે છે. રિસાયેલી બહેનને સંબોધીને આ ગીત ગવાયું છે.
फूलों का तारों का सबका कहना हैएक हज़ारों में मेरी बहना हैसारी उमर हमें संग रहना है ये न जाना दुनिया ने तू है क्यूँ उदास, तेरी प्यासी आँखों में प्यार की है प्यास, आ मेरे पास आ कह जो कहना है, બાળકલાકારો છે સત્યજીત અને મીના. આનંદ બક્ષીના શબ્દોને સંગીત આપ્યું છે આર. ડી. બર્મને અને ગાયિકા છે લતાજી.
૧૯૭૬ની ફિલ્મ ‘કાલીચરણ’નુ આ ગીત શાળાના એક કાર્યક્રમમાં ગવાય છે.
एक बटा दो
दो बटे चार
छोटी छोटी बातो में
बट गया संसार
બાળકલાકારો કોણ છે તે જણાતું નથી. ગીતકાર છે ઇન્દ્રજીત તુલસી, સંગીત આપ્યું છે કલ્યાણજી આણંદજીએ અને ગાયિકાઓ છે કાંચન અને અનુરાધા પૌડવાલ.
૧૯૭૭ની ફિલ્મ ‘અપનાપન’નુ આ ગીત શાળામાં ‘પેરન્ટસ ડે’ ને અનુલક્ષીના ગવાયું છે.
एक दिन मै सौ बार करती हूँ
मै डेडी से प्यार करती हूँ
બાળકોના આ સમુંહગીતના ગીતકાર છે આનંદ બક્ષી અને સંગીત આપ્યું છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે. ગાયિકાઓ છે દિલરાજ કૌર અને અનુરાધા પૌડવાલ.
૧૯૭૭ની ફિલ્મ ‘કિતાબ’નું આ ગીત ક્લાસમાં મસ્તી કરતાં વિદ્યાર્થીઓ પર રચાયું છે.
मास्टरजी की आई चिट्ठी
चिठ्ठी में से निकली बिल्ली
માસ્ટર રાજુ, માસ્ટર ટીટો અને અન્ય બાળકલાકારો આ ગીતના કલાકારો છે. ગીતના શબ્દો ગુલઝારના અને સંગીત છે આર.ડી.બર્મનનુ. સ્વર આપ્યો છે શિવાંગી કોલ્હાપુરે
૧૯૮૧ની ફિલ્મ ‘ યારાના’નુ ગીત છે
बिशन चाचा कुछ गाओ
अरे रे रे ऐसा तराना झूम के गाऊं
संग संग दुनिया झुमे
સ્ટીમર પર સફર માણતાં બાળકો અમજદખાનને ગીત ગાવાનું કહે છે અને તેમાં સાથ પુરાવે છે. ગીતના શબ્દો છે અનજાનના અને સંગીત આપ્યું છે રાજેશ રોશને. સ્વર છે રફીસાહેબનો.
૧૯૮૧ની ફિલ્મ ‘એક હી ભૂલ’નુ ગીત એક પિતા અને પુત્ર વચ્ચે થતાં સંવાદનું કાવ્ય સ્વરૂપ છે.
ओ राजु ओ डेडी
मम्मी से तुम मेरी सुलह करा दो
इक पप्पी से सारा झगड़ा मिटा दो
मैं तुम से कल मुलाक़ात करूँगा
अच्छा मैं मम्मी से बात करूँगा
પોતાની રિસાયેલી પત્નીને મનાવવા જીતેન્દ્ર બેબી પિંકીને વિનવે છે. ગીતકાર છે આનંદ બક્ષી અને સંગીત આપ્યું છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે. સ્વર છે એસ.પી. બાલાસુબ્રમણ્યમ અને રાજેશ્વરીના.
૧૯૮૨ની ફિલ્મ ‘ડિસ્કો ડાન્સર’નુ ગીત છે
गोरों की ना कालों की
दुनियां है दिलवालों की
हसके जियें हसके मरें
हम जैसे दिलवालो की
જાહેરમાં ખેલ કરતાં રાજેશ ખન્ના અને બેબી પિંકી આ ગીતના કલાકારો છે. ગીતના શબ્દો છે અનજાનના અને સંગીત છે બપ્પી લાહીરીનું. સ્વર છે સુરેશ વાડકરનો.
૧૯૮૨ની ફિલ્મ ‘અનોખા બંધન’નુ આ ગીત રિસાયેલી માને મનાવવા દીકરો ગાય છે.
तू इतनी दूर क्यों है माँ
बता नाराज़ क्यों है माँ
मैं तेरा हूँ बुला ले तू
गले फिर से लगा ले तू
ओ माँ प्यारी माँ
શબાના આઝમી અને માસ્ટર બીટુ આ ગીતના કલાકારો છે. ગીતકાર નિદા ફાઝલી અને સંગીત આપ્યું છે ઉષા ખન્નાએ. ગાયિકા અલકા યાજ્ઞિક.
૧૯૮૩ની ફિલ્મ ‘માસુમ’નુ આ ગીત આજે પણ પ્રચલિત છે.
लकड़ी की काठी काठी पे घोड़ा
घोडे की दुम पे जो मारा हथौड़ा
दौड़ा दौड़ा दौड़ा घोड़ा दुम उठा के दौड़ा
ત્રણ બાળકલાકારો પર રચાયેલ આ ગીતના બાળકો છે જુગલ કિશોર, ઉર્મિલા માતોંડકર અને અન્ય. ગીતકાર ગુલઝાર અને સંગીતકાર આર.ડી.બર્મન. ગાયિકાઓ છે ગૌરી બાપટ, ગુરપ્રિત કૌર અને વનિતા મિશ્રા.
આ ગીત આપણું ગુજરાતી બાળગીત ‘દાદાજીનો ડંગોરો લીધો, તેનો તો મેં ઘોડો કીધો’ની યાદ અપાવે છે.
૧૯૮૫ની ફિલ્મ ‘પ્યાર ઝુકતા નહિ’નુ ગીત માથી જુદા પડેલા પુત્રના મનોભાવને દર્શાવે છે.
तुमसे मिलकर ना जाने क्यूं और भी कुछ याद आता है
आज का अपना ये प्यार नहीं है जन्मों का ये नाता है
કલાકાર છે માસ્ટર વીકી અને પદ્મિની કોલ્હાપુરે, એસ.એચ. બિહારીના શબ્દો છે અને લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલનું સંગીત. ગાયિકા કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ.
૧૯૮૭ની ફિલ્મ ‘મિ. ઇન્ડિયા’નુ આ ગીત એક પેરેડી ગીત છે જે ફિલ્મ ‘બોબી’ના ગીત ‘ના માંગુ સોના ચાંદી’ પર આધારિત છે.
ना मांगे सोना चांदी
हम मांगे माफ़ी दीदी
लो पकड़े हम कान रे
અનિલ કપૂર, શ્રીદેવી અને બાળકલાકારો પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે જાવેદ અખ્તર જેને સંગીત આપ્યું છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે. ગાયકો છે અનુરાધા પૌડવાલ અને શબ્બીરકુમાર.
૧૯૮૮ની ફિલ્મ ‘ઘર ઘર કી કહાની’નુ આ ગીત પણ બાળકો રિસાયેલી દાદીમાને સંબોધે છે.
दादी माँ दादी माँ
प्यारी प्यारी दादी माँ
देखो ज़रा इधर देखो
गुस्सा छोडो दादी माँ
શશીકલા દાદીમાના પાત્રમાં છે. ગીતકારનું નામ જણાવાયું નથી પણ સંગીતકાર છે બપ્પી લાહિરી અને ગાયકો છે શબ્બીરકુમાર અને અલકા યાજ્ઞિક.
૧૯૯૪ની ફિલ્મ ‘આ ગલે લગ જા’નુ ગીત એક પાર્ટી ગીત છે.
मुझसे है पहले का नाता कोई
यूँ ही नहीं दिल लुभाता कोई
जाने तू या जाने ना, माने तू या माने ना
અપાહિજ પુત્ર માસ્ટર ટીટો બે પ્રેમીઓ શશીકપૂર અને શર્મિલા ટાગોરને ઉદ્દેશીને આ ગીત ગાય છે જે તે બંનેને અતીતની યાદ અપાવે છે. શબ્દો છે સાહિર લુધિયાનવીના અને સંગીત છે આર.ડી.બર્મનનુ. ગાયકો છે કિશોરકુમાર અને સુષમા શ્રેષ્ઠા.
હજી કદાચ ગીતો રહી ગયા હોય તો સુજ્ઞ મિત્રોને તે જણાવવા વિનંતી.
Niranjan Mehta
વેબ ગુર્જરી 