શૈલા મુન્શા
પુરી એક અંધેરી ને ગંડુ રાજા,
ટકે શેર ભાજી, ટકે શેર ખાજાં!
-દલપતરામ
કવિ દલપતરામની આ પંક્તિ મને ખાસ એટલે યાદ આવી કે અમારો રાફાએલ પણ કોઈ રાજાથી ઓછો નહોતો. ફળ હોય કે નાસ્તો કે પછી આઈસક્રીમ બધું એને માટે એક સરખું.
રાફાએલ એક મેક્સિકન બાળક. જોકે બધા સ્પેનિશ બોલતાં માણસો આપણને મેક્સિકન લાગે, પણ કેટલાય જુદા જુદા દેશની એ પ્રજા. કોઈ પેરુ, તો કોઈ કોલમ્બિયા. કોઈ વળી ગ્વાટેમાલા તો કોઈ પોર્ટરિકો તો કોઈ ક્યુબાના. ભલે બધા સ્પેનિશ બોલતા હોય પણ લઢણ જુદી, ચામડીનો રંગ જુદો અને ચડતા ઉતરતા નો જાત તફાવત પણ ખરો.
રાફાએલ જ્યારે છ વર્ષનો થયો ત્યારનો એક પ્રસંગ યાદ કરતાં આજે પણ મારા ચહેરા પર મુસ્કાન આવી જાય છે. તે દિવસે એની વર્ષગાંઠ હતી. જ્યારે પહેલીવાર રાફાએલને જોયો અને ત્યારે એ ત્રણ વર્ષનો હતો.
ત્રણ વર્ષનો રાફાએલ રૂપાળો એટલો લાગતો કે કોઈ માને નહિ કે આ બાળક સ્પેનિશ હશે! એની બહેન પણ અમારી જ સ્કુલમાં ભણતી, ખૂબ હોશિયાર અને ડાહી.
જ્યારે રાફાએલ સ્કુલમાં આવ્યો ત્યારે કાંઈ બોલે નહિ, નાક ગળતું અને છી છી પી પીનું ભાન નહિ. પપ્પા એમના ખભે બેસાડી સ્કૂલમાં લઈ આવે. થોડા દિવસ તો એમ ચાલ્યું પછી પપ્પાને સમજાવ્યા કે રાફાએલ હવે સ્કૂલમાં આવે છે, એને સ્કુલના નિયમો પાળતા શીખવાડવું પડે. કદાચ રડે પણ ટેવાઈ જશે.
દીકરાની ભલાઈ પપ્પાને જલ્દી સમજાઈ ગઈ, અને સ્કૂલના દરવાજે હું કે મીસ લોરા જે ફરજ પર હોય તેમના હાથમાં રાફાએલને સોંપી એ નીકળી જતા. દિવ્યાંગ બાળકોમાં પણ આવડત તો હોય જ છે અને ધીરજપુર્વક કામ લેવામા આવે તો એમની પ્રગતિ પણ ચોક્કસ દેખાય જ છે.
ત્રણ વર્ષમાં રાફાએલની પ્રગતિ જોઈને બધા નવાઈ પામી ગયા હતા. લોરા કરીને એક ટીચર સાથે ત્યારે હું કામ કરતી હતી. બે વર્ષ પછી લોરા બીજી સ્કુલમાં ગઈ, પણ જો એ રાફાએલને ત્રણ વર્ષ પછી મળતે તો માની જ ના શકત કે જે રાફાએલ ક્લાસમાંથી ભાગી જતો અને કાંઈ ન બોલતો તે આટલો હોશિયાર થઈ ગયો. રાફાએલને સંગીત બહુ ગમતું. બધા ગીત એને આવડતા અને ડાન્સનો તો એટલો શોખ કે સામે સ્માર્ટ બોર્ડ પર ચાલતા ગીત પ્રમાણે હાથ પગ ઉછાળી નાચવા મંડી જતો.
બપોરના ઊંઘમાંથી ઉઠ્યા પછી બાળકોને નાસ્તો આપવામાં આવતો અને મીસ મેરી એને કહે કે જા જઈને રેફ્રિજરેટરમાંથી જ્યુસ લઈ આવ તો બરાબર જેટલા બાળકો હોય એ પ્રમાણે ગણીને લઈ આવતો. કોમ્પ્યુટર પર એ, બી, સીની રમત અને સંગીત સાંભળવું એને ખૂબ ગમતું. આખી સ્કૂલ એને ઓળખતી. કાફેટેરિઆમાં જમવા જઈએ, મેદાન પર રમવા જઈએ, જ્યાં જઈએ ત્યાં જે સામે મળે એને એવા લહેકાથી હાય કહેતો કે સામી વ્યક્તિ એને વહાલ કર્યા સિવાય રહી જ ના શકે.
રાફાએલ જ્યારે છ વર્ષનો થયો એટલે એને સમજ પડતી કે એની વર્ષગાંઠ ક્યારે આવે છે. મને બરાબર યાદ છે કે આગલા દિવસથી જ રાફાએલ જે સામે મળે એને કહેતો “tomorrow my birthday” એટલે બીજે દિવસે સવારથી જે સામે મળે એ બધા એને વર્ષગાંઠની શુભેચ્છા આપવા માંડ્યા. રાફાએલની ખુશીનો તો પાર નહોતો. એની વર્ષગાંઠની ઉજવણી અમે બધાએ નાસ્તાના સમયે કપકેક અને આઈસક્રીમ ખાઈને કરી. ક્લાસના બાળકોએ અમારી સાથે મળી રાફાએલ માટે સરસ મજાનું વર્ષગાંઠનું કાર્ડ બનાવ્યું
અમેરિકામાં બાળકોને સ્કૂલ તરફથી તરફથી નાસ્તો અને જમવાનું મળતું હોય, નાસ્તો તો બધાને મફત હોય પણ જમવાના પૈસા આવક પ્રમાણે આપવાના હોય. મોટાભાગનાં બાળકો સફરજન કે સંતરા વગેરે ફળ ખાય નહિ એટલે અમે એ ફળ એમની બેગમાં ઘરે મોકલી આપતા. રાફાએલને પણ એવી ટેવ કે રોજ એના ભાગનું સંતરૂં કે સફરજન જઈને પોતાના દફતરમાં મુકી આવતો.
મજાની વાત હવે આવે છે.
રાફાએલે કેક તો ખાધી પણ એને આઈસક્રીમ ખાવો નહોતો એટલે જઈને આદત મુજબ પોતાની બેગમાં મુકી દીધો હતો. (ટકે શેર ભાજી ને ટકે શેર ખાજાં)
ઘરે જવાનો સમય થયો એટલે મીસ મેરી રાફએલનું કાર્ડ એની બેગમાં મુકવા ગઈ પણ એને હાથમાં કાંઈ ચીકણુ લાગ્યું. બેગ ખોલીને જોયું તો આઈસક્રીમ પીગળવા માંડ્યો હતો!
આખા દિવસની મજા પછી જતાં જતાં રાફાએલભાઈનો દિવસ બગડી ગયો, મીસ મેરીએ ચીસ પાડી રાફાએલલલલલ……..
આજે પણ જ્યારે આ પ્રસંગ અને રાફાએલનો ચહેરો યાદ આવે છે ત્યારે મારા ચહેરા પર હાસ્ય છલકી ઉઠે છે, કારણ એ નિર્દોષ બાળકને તો ખબર પણ નહોતી કે સફરજન અને આઈસક્રીમમાં ફરક હોય છે અને આઈસક્રીમ એમ જ બેગમાં મુકી ના દેવાય.
નવાઈભર્યો રાફાએલનો ચહેરો મારા માનસપટ પર જડાઈ ગયો છે. આવા નિર્દોષ મસ્તીભર્યાં એ દિવસો મારા જીવનની અમૂલ્ય મુડી છે. ઈશ્વર રાફાએલ અને એના જેવા સર્વે બાળકોની એ નિર્દોષતા કાયમ જીવંત રાખે.
અસ્તુ,
સુશ્રી શૈલાબેન મુન્શાનાં સંપર્ક સૂત્રો::
ઈ-મેલ: smunshaw22@yahoo.co.in
બ્લૉગ: www.smunshaw.wordpress.com
વેબ ગુર્જરી 