નિરંજન મહેતા
ચલ શબ્દનો એક અર્થ છે ચાલવું અને બીજો સંદર્ભ છે કોઈને હુકમ કે વિનંતી કરવી ચાલવા માટે. આને લગતા થોડા ગીતોને આ લેખમાં આવરી લેવાયા છે. કદાચ કોઈ ગીત બાકાત હોય તો ક્ષમસ્વ.
સૌ પ્રથમ આજથી ૮૦થી વધુ વર્ષો પહેલાનું ગીત યાદ આવે છે. ૧૯૪૦ની ફિલ્મ ‘બંધન’નુ આ ગીત હજી પણ લોકો ગણગણે છે. આ ગીત એક કરતા વધુ વાર આવે છે.
चल चल रे नौजवान
कहना मेंरा मान मान
चल रे नौजवान
ફિલ્મના મુખ્ય કલાકારો છે અશોકકુમાર અને લીલા ચીટનીસ પણ આ ગીત જે બાળક પર રચાયું છે તેની જાણ નથી. શબ્દો છે પ્રદીપજીના અને સંગીત આપ્યું છે સરસ્વતીદેવીએ. સ્વર છે સુરેશનો.
૧૯૫૯ની ફિલ્મ ‘દુનિયા ના માને’નુ આ ગીત બે પ્રેમી વચ્ચેની ગુફ્તગુ દર્શાવે છે જેમાં સંમ્જ પર કટાક્ષ પણ દર્શાવાયો છે. .
तुम चल रहे हो हम चल रहे है
मगर दुनियावालो के दिल जल रहे है
પ્રદીપકુમાર અને માલા સિંહ પર રચિત આ ગીતના શબ્દો છે રાજીન્દર કૃષ્ણનાં અને સંગીત મદનમોહનનુ. ગાયક કલાકારો છે મુકેશ અને લતાજી.
૧૯૬૩ની ફિલ્મ ‘ગુમરાહ’નું આ ગીત પ્રેયસીને ભૂતકાળ યાદ કરાવે છે.
चलो एक बार फिर से अजनबी हो जाए हम दोनों
સુનીલ દત્ત આ ગીત માલા સિંહને ઉદ્દેશીને ગાય છે. સાહિર લુધિયાનવીનાં શબ્દોને સંગીત આપ્યું છે રવિએ જેના ગાયક છે મહેન્દ્ર કપૂર.
૧૯૬૭ની ફિલ્મ ‘જ્વેલ થીફ’નું આ ગીત બે પ્રેમીઓની ભાવનાને વ્યક્ત કરે છે.
आसमां के नीचे आज अपने पीछे
प्यार का जहां बसा के चले
પ્રેમીઓ છે દેવઆનંદ અને વૈજયંતિમાલા. મજરૂહ સુલતાનપુરીનાં શબ્દો અને સચિનદેવ બર્મનનુ સંગીત. સ્વર છે કિશોરકુમાર અને લતાજીનાં.
૧૯૬૭ની ફિલ્મ ‘રાઝ’નુ ગીત બે વાર આવે છે
अकेले है चले आओ
कहां आवाज़ दे तुम को कहां हो
પ્રથમ વાર રાજેશ ખન્ના ઉપર રચાયું છે. ગીતકાર શમીમ જયપુરી સંગીતકાર કલ્યાણજી આણંદજી અને ગાયક રફીસાહેબ.
બીજી વારનું ગીત એક પાર્શ્વગીત રૂપે મુકાયું છે. પાર્શ્વમાં બબીતા દેખાય છે. ગીતકાર અને સંગીતકાર ઉપર મુજબ. ગાયિકા લતાજી.
૧૯૬૮ની ફિલ્મ ‘મેરે હમદમ મેરે દોસ્ત’નુ ગીત અદાકારાના મનોભાવને વ્યક્ત કરે છે.
चलो सजना जहां तक घटा चले
लगाकर मुझे गले
चलो सजना जहां तक घटा चले
કલાકારો છે ધર્મેન્દ્ર અને શર્મિલા ટાગોર. ગીતકાર મજરૂહ સુલતાનપુરી અને સંગીત આપ્યું છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે. ગાયક કલાકાર લતાજી.
૧૯૬૯ની ફિલ્મ ‘હસીના માન જાયેગી’નું ગીત રિસામણા મનામણાને લગતું છે.
चले थे साथ मिलके चलेंगे साथ मिलकर
तुम्हे रुकना पड़ेगा मेरी आवाज़ सुनकर
શશીકપૂર અને બબીતા પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે અખ્તર રોમાની અને સંગીત છે કલ્યાણજી આણંદજીનુ. સ્વર છે રફીસાહેબનો.
૧૯૬૯ની ફિલ્મ ‘સંબંધ’નુ આ ગીત એક ફીલ્સુફીભર્યું ગીત છે
चल अकेला चल अकेला
तेरा मेला पीछे छूटा
राही चल अकेला
દેબ મુકરજી પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે પ્રદીપજી અને સંગીત આપ્યું છે ઓ.પી નય્યરે. ગાયક છે મુકેશ.
૧૯૭૦ની ફિલ્મ ‘યાદગાર’નુ આ ગીત છોડીને જતાં નિરાશ મનોજુકુમારને નૂતન તેને સાથ આપવાની વાત આ ગીતમાં કરે છે જે એક સંદેશાત્મક ગીત છે.
जिस पथ पे चला उस पथ पे मुझे
आँचल तो बिछाने दे
ઇન્દીવરના શબ્દો અને કલ્યાણજી આણંદજીનુ સંગીત. સ્વર છે લતાજીનો.
૧૯૭૨ની ફિલ્મ’ પાકીઝા’નુ આ કર્ણપ્રિય ગીત બે પ્રેમીઓના મનોભાવને વ્યક્ત કરે છે. .
चलो दिलदार चलो चाँद के पार चलो
हम है तैयार चलो
રાજકુમાર અને મીનાકુમારી પર રચાયેલ આ ગીતના શબ્દો મળ્યા છે કૈફ ભોપાલી પાસેથી જેને સ્વરબદ્ધ કર્યા છે ગુલામ મોહમદે. ગાયક કલાકારો લતાજી અને રફીસાહેબ
૧૯૭૨ની ફિલ્મ ‘પરિચય’નું ગીત એક અલગારીના મનોભાવ દર્શાવે છે.
मुसाफिर हु यारो
न घर है ठिकाना
જીતેન્દ્ર પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે ગુલઝાર અને સંગીત આપ્યું છે આર.ડી.બર્મને. સ્વર છે કિશોરકુમારનો.
૧૯૭૫ની ફિલ્મ ‘ગીત ગાતા ચલ’નું આ શીર્ષકગીત પણ બેફીકર યુવાનના મનોભાવ વ્યક્ત કરે છે.
गीत गाता चल गीत गाता चल
ओ साथी गुनगुनाता चल
ગીતના કલાકાર છે સચિન અને તેના શબ્દો અને સંગીત છે રવીન્દ્ર જૈનના. ગાયક છે જસપાલ સિંહ.
૧૯૭૫ની ફિલ્મ ‘ઝમીર’નુ ગીત ઉપદેશાત્મક અને દર્દભર્યું છે.
तुम भी चलो हम भी चले
चलती रहे जिन्दगी
અમિતાભ બચ્ચન પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે સાહિર લુધિયાનવી જેને સંગીત આપ્યું છે સપન ચક્ર્બોર્તીએ. સ્વર છે કિશોરકુમારનો.
આ જ ગીત બીજીવાર એક યુગલ ગીતમાં છે જે બે પ્રેમીઓના હર્ષને ઉજાગર કરે છે. ગીતના ગીતકાર છે સાહિર લુધિયાનવી જેને સંગીત આપ્યું છે સપન ચક્ર્બોર્તીએ.ગાયકો છે કિશોરકુમાર અને આશા ભોસલે.
૧૯૭૬ની ફિલ્મ ‘ફકીરા ‘નુ ગીત એક ઉપદેશાત્મક ગીત છે.
फकीरा चल चला चल
फकीरा चल चला चल
ફકીરના વેશમાં ગીત ગાતા કલાકારો છે ડેની ડેન્ઝોગપા અને અસરાની. ગીત સંગીત રવીન્દ્ર જૈનના અને સ્વર છે મહેન્દ્ર કપૂરનો.
૧૯૭૬ની ફિલ્મ ‘ચલતે ચલતે’નુ ગીત એક સંદેશાત્મક ગીત છે.
चलते चलते मेरे ये गीत याद रखना
कभी अलविदा ना कहेना
કલાકારો છે વિશાલ આનંદ અને સિમી ગ્રેવાલ. શબ્દો છે અમિત ખન્નાનાં અને સંગીત આપ્યું છે બપ્પી લાહિરીએ. સ્વર છે કિશોરકુમારનો.
૧૯૭૮ની ફિલ્મ ‘ગંગા કી સૌગંધ’નુ ગીત હિજરત કરનાર ગામવાસીઓને માટે સંદેશ રૂપે પ્રાણે ગાયું છે..
ना हो मायूस टूटेगी कभी जुल्मो की जंजीर
…………..
चल मुसाफिर तेरी मंजिल दूर है तो क्या हुआ
अज तेरा पाँव थक कर चूर है तो क्या
સંગીત આપ્યું છે કલ્યાણજી આણંદજીએ જેના શબ્દો છે અન્જાનના અને સ્વર છે રફીસાહેબનો.
૧૯૮૧ની ફિલ્મ ‘બુલંદી’નુ આ ગીત એક છેડછાડભર્યું ગીત છે
कहो कहां चले, जहां तुम ले चलो
फिर भी मंजिल कहां, जहां हम से मिलो
કીમ અને ડેની ડેન્ઝોગપા પર રચાયેલ આ ગીતના ગીતકાર છે મજરૂહ સુલતાનપુરી જેને સંગીત આપ્યું છે આર.ડી.બર્મને. સ્વર છે આશા ભોસલે અને કિશોરકુમારના.
૧૯૮૧ની ફિલ્મ ‘નસીબ’નુ ગીત ભાઈને મનાવતા રીશીકપૂર પર રચાયું છે.
चल मेरा भाई चल चल मेरे भाई तेरे हाथ जोड़ता हूँ
हाथ जोड़ता हूँ तेरे पाँव पड़ता हूँ चल मेरा भाई चल
અમિતાભને મનાવતા આ ગીતના શબ્દો છે આનંદ બક્ષીના અને તેને સંગીત આપ્યું છે લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે. ગાયક કલાકારો રીશીકપૂર, અમિતાભ બચ્ચન અને રફીસાહેબ.
૧૯૯૨ની ફિલ્મ ‘જાગૃતિ’નુ ગીત એક પ્રોત્સાહક ગીત છે.
चल नौजवान आगे चल
राहो में तू कहीं ना रुकना
પુનીત ઇસ્સાર અને સલમાનખાન પર આ ગીત રચાયું છે. ગીતકાર સમીર અને સંગીતકાર આનંદ મિલિન્દ. સ્વર છે અમિતકુમારનો
Niranjan Mehta
વેબ ગુર્જરી 