Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

અહીં તહીં નાચતી ફરે, નાચણ કહો કે પંખો

ફરી કુદરતના ખોળે નાચણ/ પંખો/ White Browed Fantail અને White  Spotted  Flycatcher  / ટપકીલી નાચણ/ પહાડી નાચણ *કદ: ૧૭ સે.મી, ૭.૫ ઇંચ. વજન: ૧૦ થી…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

માળાની ગૂંથણીની માહિર સુગરી

ફરી કુદરતના ખોળે સુગરી/ બાયા/ Weaverbird / Ploceus philippinus / કદ : ૧૫ સેન્ટિમીટર, ૬ ઇંચ જગત કીનખાબવાલા જુના જમાનામાં સુગરીનો ઉપયોગ શેરીમાં પક્ષીની કેળવેલી…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ચાતક/ મોતીડો/ Pied Crested Cuckoo / હિન્દી: पपीहा / સંસ્કૃત:चातक

ફરી કુદરતના ખોળે જગત કીનખાબવાલા કદ: ૧૨ ઇંચ/ ૩૨ સે.મી ભારતવર્ષ, એશિયા અને આફ્રિકામાં જોવા મળતું ચાતક એક કોયલના કુળનું પક્ષી છે. ચાતક પક્ષીનું નામ…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સોશિઅલ મીડિયા પર વૈજ્ઞાનિક અસત્યો

પરેશ ર વૈદ્ય થોડા સમય પહેલાં ‘ચિંતન’ નામની એક સામાજિક સંસ્થાએ દિલ્હી અને ગાઝિયાબાદના  ઝૂપડા વિસ્તારોમાં કોરોનાની રસી બાબત એક સર્વે કરાવ્યો. ૪૭૭૪ લોકો જોડે…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : પક્ષીની આંખની વિવિધતા અને કાબેલિયત

જગત કીનખાબવાલા          કુદરતમાં નાનામોટા અસંખ્ય જીવ છે અને દરેકમાં અકલ્પનિય વિવિધતા અને કાબેલિયત ભરેલી છે. એટલી બધી વિવિધતા છે કે  વિવિધતા…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : વૈયું

વૈયું/ Rosy Starling (Pastor roseus) / Rose-coloured starling જગત કીનખાબવાલા ૨૩ સેન્ટિમીટર, ૯ ઇંચ નું કદ ટેક્નિકલ વૈજ્ઞાનિક શોધ અને વૈયા ચમકતું કાળું, અવ્યવસ્થિત ચોટલી…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : ખટમીઠાં શેતૂર, મલબેરી અને સિલ્ક/ રેશમના કીડા

શેતૂર / Mulberry /Morus alba / Silkworm mulberry જગત કીનખાબવાલા એક જમાનામાં સાચું સિલ્ક બનતું તેના માટેના સિલ્કવોર્મ/ રેશમના કીડા ઉછેર માટેનું જૂનું અને જાણીતું…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : ચિંતનશીલત અનંતમાં ઊડતી સમડી

જગત કીનખાબવાલા સમડી એક વ્યાપક પ્રમાણમાં આકાશમાં ઉડતું જોવા મળતું શિકારી પક્ષી છે. તે તકવાદી પક્ષી ગણાય છે. શિકાર ને શોધવા માટે હવામાં ચબરાક રીતે…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

જીવનના સ્વાદમાં સબરસ ઉમેરતું ‘મીઠું’

ભરત ભટ્ટ મહાત્મા ગાંધીજીના મીઠાના સત્યાગ્રહ વિશે કોણ ન જાણતું હોય? ગાંધીજી માનવજીવનમાં મીઠાનું મહત્ત્વ જાણતા હતા. દેશમાંજ ઉત્પન્ન અને દેશના જ લોકોએ બનાવેલ વસ્તુ…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : પક્ષીઓના માળા – આજના સમયમાં પક્ષીઓની સમસ્યા

જગત કીનખાબવાલા હાલમાં જયારે આખું વિશ્વ  પર્યાવરણ સામે પડકાર ઝીલી રહ્યું છે, ત્યારે પક્ષીઓનું વિશ્વ એમના પોતાના અસ્તિત્વ માટે મોટા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે….

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર – પીરિયડ્સ ઇન સ્પેસ : સ્ત્રી અવકાશયાત્રીઓની આ સમસ્યા વિષે વિચાર્યું છે કદી?!

જ્વલંત નાયક કરોડો-અબજો રૂપિયાના ખર્ચે થનારા આ મિશન માણસજાતના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા હોય છે, આથી એમાં અનેક નાની નાની બાબતો પ્રત્યે તંતોતંત કાળજી રાખવી પડે…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : મનમોહક મોર અને ઢેલ

મોર (નર) અને ઢેલ (માદા) / Indian Peafowl /Scientific name: Pavo Cristatus / Peacock  (male ) Peahen  (female) જગત કીનખાબવાલા કદ: વિશાળ ૪૦ થી ૪૬…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર – કેસ્લર સિન્ડ્રોમ : શું ભવિષ્યમાં અવકાશીય સંશોધનો માટે કોઈ અવકાશ જ નહિ બચે?

જ્વલંત નાયક ‘સ્પેસ’ શબ્દ આજે દરેક દેશને આકર્ષી રહ્યો છે. કેમકે દરેક દેશને સ્પેસ – એટલે કે અવકાશ વિજ્ઞાનમાં અગ્રેસર હોવાના ફાયદા સમજાઈ ગયા છે….

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : ઝાડ ઉપર બે પગે ચડ – ઉતર કરતું લક્કડખોદ

કાબરો લક્કડખોદ / Yellow fronted Pied Woodpecker / Dendrocopos mahrttensis જગત કીનખાબવાલા લક્કડખોદ શબ્દ સાંભળો અને તરત યાદ આવે કે આતો પક્ષીનું નામ! હા, જોયું…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : એક એવો ભૂતિયો પુલ, જ્યાંથી શ્વાનો આત્મહત્યા કરે છે!

જ્વલંત નાયક શું પાલતુ પશુઓ કદી આત્મહત્યા કરે? શ્વાન માણસનો સૌથી વફાદાર મિત્ર ગણાય છે. અને તમને માનવામાં નહિ આવે, પણ દુનિયામાં એક એવુંય સ્થળ…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : શું તમને ઈન્ટરનેટ યુઝ કરતી વખતે કદી આવો વિચાર આવ્યો છે?

જ્વલંત નાયક ૧૦ ઓગસ્ટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક એવા પ્રોજેક્ટનું લોકાર્પણ કર્યું જે ભારતની દક્ષિણે આવેલા અને ભારતીય ગણરાજ્યનો જ હિસ્સો ગણાતા આંદામાન-નિકોબાર ટાપુઓને ‘મેઈન…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : શ્રીફળ એટલે માંગલ્ય ફળ

જગત કીનખાબવાલા                 હું ૭ અથવા ૮ ધોરણમાં ભણતો હતો અને મારા માતાને મેં કહ્યું કે મારે હનુમાન દાદાના મંદિરે મારા મિત્ર જોડે દર્શન કરવા…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

વિજ્ઞાન જગત : દુનિયામાં કેટલાંક સત્યો પ્રત્યે અજ્ઞાન પ્રવર્તે છે ?

ડૉ. જે જે રાવલ સાભાર સ્વીકાર: ‘જન્મભૂમિ પ્રવાસી’ની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે રાવલની નિયમિત કટારમાં ૧૫-૦૩- ૨૦૨૦ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ.લેખ

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : ‘વૃક્ષ’ની અજાયબ વાતો

જગત કીનખાબવાલા પંચતત્વની ધારક અને પોષક પ્રકૃતિ વંદનીય છે. પ્રકૃતિ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવી જરૂરી છે. પ્રકૃતિ એ પૃથ્વી, પાણી, અગન, ગગન અને પવન એ…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : ચેતતા રહેવું, ચીન અવકાશમાં પણ પત્તા બિછાવી રહ્યું છે!

જ્વલંત નાયક કોરોનાની વૈશ્વિક મહામારીને પગલે આજે આખું વિશ્વ ડૂબતી ઇકોનોમી સહિતની જાતજાતની સમસ્યાઓથી પરેશાન છે. એવામાં કોરોના વાઈરસના ઉદગમસ્થાન જેવું ચાઈના પોતાની જ મસ્તીમાં…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : વીસમી સદીના આ ખૂની કાતિલોને આપણે વિજ્ઞાનના જોરે કાબૂ કર્યા છે.

જ્વલંત નાયક છેલ્લા મહિનાઓથી એક પ્રકારની નેગેટીવીટીએ આપણને સહુને બાનમાં લીધા છે. કોરોના જેવી વિશ્વવ્યાપી આફતમાં આવું વાતાવરણ સર્જાય એ સ્વાભાવિક છે. આફત સમયે અતિશય…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : અંધાપો દૂર કરવા આવી રહી છે ‘બાયોનિક આય’

જ્વલંત નાયક બે-ત્રણ મહિના પહેલા મીડિયામાં રોજેરોજ પબ્લિશ થતા કોરોના કેસીસના વધતા આંકડા જોઈને આપણે પેનિક થઇ જતા હતા. આખો દિવસ એ વિષે ચર્ચાઓ કરતા….

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

વિજ્ઞાન જગત : ઝાંખા તારા ખરેખર ઝાંખા હોય છે ?

ડૉ. જે જે રાવલ સાભાર સ્વીકાર ‘જન્મભૂમિ પ્રવાસી’ની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે રાવલની નિયમિત કટારમાં ૨૩-૦૮- ૨૦૨૦ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ.લેખ

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

ફરી કુદરતના ખોળે : કીડી નાની,પણ મસમોટો રૂઆબ

જગત કીનખાબવાલા *કીડીનું એક દર, એટલે કે રાફડો કેટલો મોટો કલ્પી શકો છો?* દુનિયામાં જુદી જુદી જગ્યાએ કીડીના મોટા રાફડા શોધાયા છે અને તેનો અભ્યાસ…

આગળ વાંચો
Posted in વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર : સદીપુરાણી એ ઘટના વિષે આજેય કોઈ તર્ક નથી જડતો!

જ્વલંત નાયક શું અત્યારે તમે કહી શકો કે અમુક ખાસ ઘટનાઓ અને એની સાથે જોડાયેલી બાબતો એક સદી બાદ કેવું રહસ્ય પેદા કરશે? પ્રશ્ન રસપ્રદ…

આગળ વાંચો