Category: ઈતિહાસ

Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૦ : જિન્નાનું ‘ડાયરેક્ટ એક્શન’(૨)

દીપક ધોળકિયા જિન્નાએ નીતિમત્તાને નેવે મૂકી દીધી તે હિંસા આચરવા માટેનું ખુલ્લું આમંત્રણ હતું. જે જોવા મળ્યું તે એ હતું કે બ્રિટિશ સરકાર કરતાં કોંગ્રેસ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૯ – જિન્નાનું ‘ડાયરેક્ટ એક્શન’(૧) :

દીપક ધોળકિયા ગયા અઠવાડિયે આપણે જોઈ લીધું કે જિન્ના એવી આશામાં રહ્યા કે બ્રિટિશ કેબિનેટ મિશન કોઈ એક પક્ષ સંમત થાય કે ન થાય, બંધારણ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૮: કૅબિનેટ મિશન (૬)

દીપક ધોળકિયા નવી સરકારની જાહેરાત ૧૬મી તારીખે કૅબિનેટ મિશનના સભ્યો અને વાઇસરૉયે  હવે પોતાના તરફથી  વચગાળાની સરકાર બનાવવાનો નિર્ણય લીધો અને છે નીચે જણાવેલા સભ્યોને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૧

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા પ્રસ્તુત લેખમાળાના ૧૦મા મણકામાં આપણે કળિયુગનાં બે ચરણોનો ૩,૦૦૦ વર્ષોનો ઇતિહાસ જોયો. આજના મણકામાં ૧,૨૦૦ વર્ષનું સંક્ષિપ્ત દર્શન કરશું. કળિયુગ – ત્રીજું…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૭: કૅબિનેટ મિશન(૫)

દીપક ધોળકિયા કોંગ્રેસનું વલણ કૅબિનેટ મિશનના ૧૬મી મેના સ્ટેટમેંટ પછી બીજા જ દિવસે કોંગ્રેસ પ્રમુખ મૌલાના આઝાદે કોંગ્રેસની વર્કિંગ કમિટીની મીટિંગ બોલાવી અને સ્ટેટમેંટ વિશે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૬ : કૅબિનેટ મિશન(૪)

દીપક ધોળકિયા આજના પ્રકરણ સાથે ચેસની ભાષામાં કહીએ તો આપણે આ શ્રેણીના End Gameના તબક્કામાં પહોંચીએ છીએ. ૧૬મી તારીખે કૅબિનેટ મિશનના સભ્યો અને વાઇસરૉયે નિવેદન…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૫: કૅબિનેટ મિશન(૩)

દીપક ધોળકિયા જિન્નાનું મેમોરેન્ડમ ૧૨મી તારીખે લીગ અને કોંગ્રેસે સમજૂતીનાં બિંદુઓ અંગે પોતપોતાના દૃષ્ટિકોણનાં મેમોરેન્ડમો કૅબિનેટ મિશનને મોકલી આપ્યાં. લીગના પ્રમુખ જિન્નાએ એમાં લખ્યું કે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૪ : કૅબિનેટ મિશન(૨)

દીપક ધોળકિયા લૉર્ડ પૅથિક લૉરેન્સના પત્ર પછી એમના સેક્રેટરીએ બીજો પત્ર મોકલીને ‘કોંગ્રેસ અને મુસ્લિમ લીગ વચ્ચે સમજૂતી માટે સૂચિત મુદ્દા’ મોકલ્યા જે આ પ્રમાણે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૦

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણી લેખમાળાના અંતિમ પડાવ પર આપણે આવી ચૂક્યાં છીએ. અત્યાર સુધી આપણે લગભગ ૯૦,૦૦૦ વર્ષના કાળખંડની દીર્ઘ યાત્રા પુરી કરી છે. હવે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૩: કૅબિનેટ મિશન (૧)

દીપક ધોળકિયા ૨૩મી માર્ચે ભારત આવ્યા પછી તરત કૅબિનેટ મિશનના સભ્યોએ દેશની જુદી જુદી પાર્ટીઓના નેતાઓને મળવાનું શરૂ કરી દીધું. મિશને સ્પષ્ટતા કરી દીધી કે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૨: ચૂંટણીઓમાં મુસ્લિમ લીગને જબ્બર સફળતા અને કૅબિનેટ મિશન

દીપક ધોળકિયા આપણે (૪૭મા પ્રકરણમાં) જોયું કે વાઇસરૉય વેવલે સેંટ્રલ અને પ્રાંતિક ઍસેમ્બ્લીઓની ચૂંટણી જાહેર કરી અને કોંગ્રેસે ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાનો નિર્ણય કર્યો. આ ચૂંટણી…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૧: નૌકાદળમાં બળવો

દીપક ધોળકિયા કલકત્તામાં આગ શમી કે તરત જ મુંબઈમાં રોયલ ઇંડિયન નૅવીના નીચલા સ્તરના ભારતીય નાવિકો (રેટિંગ્સ) ભડકી ઊઠ્યા.એમનામાં ઘણા વખતથી અસંતોષ પ્રવર્તતો હતો. એમના…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૦: કલકત્તામાં રમખાણ

દીપક ધોળકિયા બ્રિટિશ સરકારમાં ભારત માટેના પ્રધાન લૉર્ડ પૅથિક લૉરેન્સે ૧૯૪૬નું નવું વર્ષ શરૂ થતાં ભારતની જનતાજોગ રેડિયો સંદેશમાં ૧૯૪૬નું વર્ષ ભારત માટે ભારે મહત્ત્વનું…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૯

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણે આપણી લેખમાળાના અગાઉના હપ્તાઓમાં રામાયણકાળનુ મુલ્યાંકન કર્યું હતું. રામ દ્વારા રાવણનો વધ થયો ત્યારે ત્રેતા યુગનો અંત થયો અને દ્વાપર યુગનો…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૪૯: આઝાદ હિન્દ ફોજના સેનાનીઓ સામે ખટલો અને કોંગ્રેસ

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૫ની પાંચમી નવેમ્બરે લાલ કિલ્લામાં આઝાદ હિન્દ ફોજના ત્રણ અગ્રગણ્ય સેનાનીઓ કૅપ્ટન ગુરબખ્શ સિંઘ ઢિલ્લોં, શાહ નવાઝ ખાન અને પ્રેમ કુમાર સહગલ વિરુદ્ધ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૪૮: સામ્યવાદીઓ અને ‘ભારત છોડો’ આંદોલન

દીપક ધોળકિયા મુસ્લિમ લીગે ૧૯૪૦માં પાકિસ્તાન ઠરાવ પસાર કર્યો ત્યારથી જ સામ્યવાદીઓમાં ગડમથલ શરૂ થઈ ગઈ હતી. મુસલમાનોના આત્મનિર્ણયના અધિકારને સામ્યવાદીઓ ટેકો આપતા થઈ ગયા…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૪૭: બ્રિટનમાં મજૂર પક્ષની સરકાર અને ભારતમાં ચૂંટણીઓની જાહેરાત

દીપક ધોળકિયા સિમલા કૉન્ફરન્સ પછીના પખવાડિયામાં, દુનિયાનું રાજકીય દૃશ્ય બદલાઈ ગયું. એ સાથે ભૂગોળ પણ બદલવા માટે તલપાપડ થઈ ગઈ હતી. ૨૬મી જુલાઈએ બ્રિટનમાં ચૂંટણી…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ : ૪૬: સિમલા કૉન્ફરન્સ

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૫ના માર્ચમાં લૉર્ડ વેવલ બ્રિટિશ સરકાર સાથે મસલત માટે લંડન ગયો. ૧૪મી જૂને ભારત માટેના પ્રધાન લૉર્ડ ઍમરીએ આમસભામાં નિવેદન કર્યું કે લૉર્ડ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ : ૪૫: ગાંધી-જિન્ના મંત્રણા અને પત્રવ્યવહાર(૨)

દીપક ધોળકિયા આપણે ગાંધીજીએ જિન્નાને ૧૫મી સપ્ટેમ્બરે લખેલો પત્ર વાંચીએ છીએ. ગયા અઠવાડિયે આપણે પત્રની ભૂમિકા વાંચી હતી. આટલી ભૂમિકા પછી ગાંધીજી સીધા જ લાહોર…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૮

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણી લેખમાળાના સાત મણકાઓમાં આપણે મહાભારત કાળ પહેલાંના, એટલે કે દ્વાપર યુગના અંત સુધીના, ઇતિહાસની માત્ર ઝાંખી જ મેળવી. સ્થળ સંકોચને કારણે,…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ : ૪૪: ગાંધી-જિન્ના મંત્રણા અને પત્રવ્યવહાર(૧)

દીપક ધોળકિયા રાજગોપાલાચારીની ફોર્મ્યુલા પર વાદવિવાદ ચાલતો હતો તે દરમિયાન જ જિન્નાને ગાંધીજીનો ગુજરાતીમાં પત્ર મળ્યોઃ જિન્ના એ વખતે શ્રીનગર હતા. એમણે ૨૪મી જુલાઈએ જવાબ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ :૪૩: ગાંધીજીની બિનશરતી મુક્તિ અને રાજાજીની ફૉર્મ્યુલા

દીપક ધોળકિયા જિન્ના ૨૭મી ઍપ્રિલે ખિઝર હયાત ખાનના હાથમાંથી યુનિયનિસ્ટ પાર્ટીને ઝુંટવી લેવાની મહેનત કરતા હતા ત્યારે દેશને સમાચાર મળ્યા કે ગાંધીજી આગાખાન મહેલની જેલમાં…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ : ૪૨: જિન્ના: ૧૯૪૧થી ૧૯૪૪ (૩)

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૪ના માર્ચમાં મહંમદ અલી જિન્નાએ પંજાબ મુસ્લિમ સ્ટૂડન્ટ્સ ફેડરેશનના ખુલ્લા અધિવેશનનું ઉદ્‌ઘાટન કર્યું. એમના ભાષણમાં ફરી કેટલી નવી વાતો, અથવા જૂની વાતો નવી…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ ::પ્રકરણ :૪૧: જિન્ના: ૧૯૪૧થી ૧૯૪૪ (૨)

દીપક ધોળકિયા ૨૪મી ઍપ્રિલ ૧૯૪૩ના રોજ દિલ્હીમાં મુસ્લિમ લીગનું ખુલ્લું અધિવેશન મળ્યું. પ્રમુખપદેથી જિન્નાએ ઘણી નવી વાતો કરી. કેટલીક વાતોમાંથી એમની અહંમન્યતા પ્રગટ થતી હતી,…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૭

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણી લેખમાળાના અગાઉના મણકાઓમાં આપણે જોયું કે દેવાસુર યુગ અને પંચજન્ય યુગના અસ્તનું કારણ આંતરિક કલહો અને વિનાશક યુદ્ધો હતાં. આવાં પરિબળોથી…

આગળ વાંચો