Category: ઈતિહાસ

Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૭૪ – રજવાડાંનું વિલીનીકરણ

દીપક ધોળકિયા બ્રિટનમાં ઘણા રાજકારણીઓ, ખાસ કરીને ચર્ચિલ જેવા રૂઢીચુસ્ત નેતાઓ કોઈ પણ ભોગે ભારત છોડવા તૈયાર નહોતા. એમને લઘુમતીઓ,  ડિપ્રેસ્ડ ક્લાસિસ અને રાજાઓની આડશ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૭૩ – વાયવ્ય સરહદ પ્રાંત અને બલૂચિસ્તાન

દીપક ધોળકિયા વાયવ્ય સરહદ પ્રાંત અને બલુચિસ્તાનની સ્થિતિમાં બ્રિટનને આખા ભારત કરતાં વધારે રસ હતો. આ પ્રાંતો અફઘાનિસ્તાનની સરહદે આવેલા છે. આ સરહદે બ્રિટન અને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૭૨ – મુસ્લિમ લીગ અને કોંગ્રેસની સંમતિ

દીપક ધોળકિયા બીજી જૂનની સવારની મીટિંગમાં જ  વાઇસરૉયે એ જ દિવસે મધરાત સુધીમાં પોતાના  અભિપ્રાય જણાવી દેવા વિનંતિ કરી હતી. કોંગ્રેસ પ્રમુખ કૃપલાનીએ તો એ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૪

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણે અગાઉના બે લેખોમાં ભારતીય મુળના લગભગ ૩૦ વંશોનો રાજકીય ઇતિહાસ જોયો, જેનો સમયગાળો ઈ.સ.૬૦૦ થી ઈ. સ. ૧૨૦૦નો હતો. તેના અનુસંધાને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૭૧ – 3 જૂનઃ કોંગ્રેસ અને મુસ્લિમ લીગ ભાગલાનો સ્વીકાર કરે છે.

દીપક ધોળકિયા આ બધાં વચ્ચે વાઇસરૉયે જવાહરલાલ નહેરુ, મહંમદ અલી જિન્ના, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ, લિયાકત અલી ખાન અને સરદાર બલદેવ સિંઘને મેની ૧૭મી તારીખે બ્રિટિશ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૭૦ – બંગાળ અને પંજાબ ભાગલા માટે તૈયાર

દીપક ધોળકિયા કેટલાયે વખતથી ગાંધીજી એકલા પડતા જતા હતા. એમને મન ભારતીય નેતાઓના હાથમાં સત્તા આવે તેના કરતાં કોમી વૈમનસ્ય ઓછું થાય તેનું વધારે મહત્ત્વ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૯ – માઉંટબૅટનનું આગમન

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૭ની ૨૨મી માર્ચે લૉર્ડ માઉંટબૅટન દિલ્હી આવતાં એમનું ભવ્ય સ્વાગત થયું. એ વાઇસરૉય બન્યા તે પહેલાં જ સંજોગો એવા ઊભા થયા હતા કે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૮ – ભારતમાં રાજકીય પડઘા

દીપક ધોળકિયા બ્રિટનમાં સરકારની જાહેરાત સાથે જ ભારતમાં રાજકીય ખળભળાટ મચી ગયો.  જે ધ્યેય માટે કોંગ્રેસ ૧૮૮૫થી જહેમત કરતી હતી તે હવે માત્ર ૧૬ મહિના…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૭ – ભારતને સ્વતંત્રતા આપવાની બ્રિટનની જાહેરાત –

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૭ની ૨૦મી ફેબ્રુઆરીએ બ્રિટનના વડા પ્રધાન ઍટલીએ આમસભામાં શ્વેતપત્ર વાંચ્યો અને જાહેર કર્યું કે ભારતને જૂન ૧૯૪૮ સુધીમાં સ્વતંત્રતા આપી દેવાનો સરકારે નિર્ણય…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૩

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા આપણા પ્રાચીન ઇતિહાસમાં ડોકીયું કરતી આ શ્રેણીના છેલ્લા અંકમાં આપણે એ પ્રાચીન ઇતિહાસના મધ્યકાળના બીજા તબક્કાના ઇ. સ. ૭૫૦થી ૧૦૦૦ના સમયખંડ દરમ્યાન…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૬ – મુસ્લિમ લીગનું નવું બહાનું, હિન્દુ મહાસભાનો ટેકો અને પંજાબમાં હિંસા

દીપક ધોળકિયા કૅબિનેટ મિશનની યોજનામાં ગ્રુપિંગની વ્યવસ્થા હતી તેનો કોંગ્રેસ વિરોધ કરતી હતી અને બંધારણ સભામાં એની બહુમતી હતી એટલે મુલિમ લીગના સભ્યો ચુંટાયા હોવા…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૫ – બંધારણ સભાનું ઉદ્‍ઘાટન અને કોંગ્રેસનું શીર્ષાસન

દીપક ધોળકિયા બંધારણ સભામાં કોંગ્રેસના ૨૦૧, મુસ્લિમ લીગના ૭૩ અને બીજા નાનામોટા પક્ષો મળીને ૨૯૬ સભ્યો હતા, નવ મહિલાઓ પણ હતી. પરંતુ એમાં ચાર શીખ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૪ : બ્રિટન સરકારના મધ્યસ્થીના પ્રયાસ

દીપક ધોળકિયા વચગાળાની સરકારમાં કોંગ્રેસ અને લીગ વચ્ચેનું ઘર્ષણ એટલું વધતું ગયું કે બ્રિટન સરકારે વાઇસરૉય અને વચગાળાની સરકારના પાંચ નેતાઓને વાતચીત માટે ૨૬મી નવેમ્બરે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૩: નોઆખલીમાં રમખાણ, બિહારમાં જવાબી હત્યાકાંડ

દીપક ધોળકિયા હજી તો કલકત્તામાં મુસ્લિમ લીગે ડાયરેક્ટ ઍક્શન કાર્યક્રમમાં ખેલેલી ખૂનની હોળીને સાત જ અઠવાડિયાં થયાં હતાં. કલકત્તામાં લીગે ધાર્યું હતું તેના કરતાં મુસલમાઅનોને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૨

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા હવે આપણે ભારતીય ઇતિહાસના ઈ.સ. ૬૦૦થી ૧૨૦૦ વચ્ચેના એવા કાળખંડમાં પ્રવેશીએ છીએ કે જ્યારે આપણા દેશના ભારતીય મૂળના રાજવીઓએ રાજ્ય કર્યું. આમાં…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૨ : વચગાળાની સરકારમાં મુસ્લિમ લીગનો પ્રવેશ

દીપક ધોળકિયા જિન્નાએ ડેઇલી મેઇલને પોતે આપેલા ઇંટરવ્યુની પ્રત દસમી સપ્ટેમ્બરે અખબારો માટે બહાર પાડી. એમાં એમણે કહ્યું કે બ્રિટિશ સરકાર નવેસરથી શરૂઆત કરવા માટે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૧ : વચગાળાની સરકારમાં કોંગ્રેસ

દીપક ધોળકિયા મુસ્લિમ લીગના ‘ડાયરેક્ટ ઍક્શન’થી પહેલાં ૧૨મી ઑગસ્ટે વાઇસરૉય હાઉસે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું કે વાઇસરૉયે નામદાર રાજાની સરકારની સંમતિથી કોંગ્રેસ પ્રમુખ જવાહરલાલ નહેરુને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૬૦ : જિન્નાનું ‘ડાયરેક્ટ એક્શન’(૨)

દીપક ધોળકિયા જિન્નાએ નીતિમત્તાને નેવે મૂકી દીધી તે હિંસા આચરવા માટેનું ખુલ્લું આમંત્રણ હતું. જે જોવા મળ્યું તે એ હતું કે બ્રિટિશ સરકાર કરતાં કોંગ્રેસ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૯ – જિન્નાનું ‘ડાયરેક્ટ એક્શન’(૧) :

દીપક ધોળકિયા ગયા અઠવાડિયે આપણે જોઈ લીધું કે જિન્ના એવી આશામાં રહ્યા કે બ્રિટિશ કેબિનેટ મિશન કોઈ એક પક્ષ સંમત થાય કે ન થાય, બંધારણ…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૮: કૅબિનેટ મિશન (૬)

દીપક ધોળકિયા નવી સરકારની જાહેરાત ૧૬મી તારીખે કૅબિનેટ મિશનના સભ્યો અને વાઇસરૉયે  હવે પોતાના તરફથી  વચગાળાની સરકાર બનાવવાનો નિર્ણય લીધો અને છે નીચે જણાવેલા સભ્યોને…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ ચિંતન

આપણે કેટલા પ્રાચીન ? – લેખાંક ૧૧

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા પ્રસ્તુત લેખમાળાના ૧૦મા મણકામાં આપણે કળિયુગનાં બે ચરણોનો ૩,૦૦૦ વર્ષોનો ઇતિહાસ જોયો. આજના મણકામાં ૧,૨૦૦ વર્ષનું સંક્ષિપ્ત દર્શન કરશું. કળિયુગ – ત્રીજું…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૭: કૅબિનેટ મિશન(૫)

દીપક ધોળકિયા કોંગ્રેસનું વલણ કૅબિનેટ મિશનના ૧૬મી મેના સ્ટેટમેંટ પછી બીજા જ દિવસે કોંગ્રેસ પ્રમુખ મૌલાના આઝાદે કોંગ્રેસની વર્કિંગ કમિટીની મીટિંગ બોલાવી અને સ્ટેટમેંટ વિશે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૬ : કૅબિનેટ મિશન(૪)

દીપક ધોળકિયા આજના પ્રકરણ સાથે ચેસની ભાષામાં કહીએ તો આપણે આ શ્રેણીના End Gameના તબક્કામાં પહોંચીએ છીએ. ૧૬મી તારીખે કૅબિનેટ મિશનના સભ્યો અને વાઇસરૉયે નિવેદન…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૫: કૅબિનેટ મિશન(૩)

દીપક ધોળકિયા જિન્નાનું મેમોરેન્ડમ ૧૨મી તારીખે લીગ અને કોંગ્રેસે સમજૂતીનાં બિંદુઓ અંગે પોતપોતાના દૃષ્ટિકોણનાં મેમોરેન્ડમો કૅબિનેટ મિશનને મોકલી આપ્યાં. લીગના પ્રમુખ જિન્નાએ એમાં લખ્યું કે…

આગળ વાંચો
Posted in ઈતિહાસ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૫૪ : કૅબિનેટ મિશન(૨)

દીપક ધોળકિયા લૉર્ડ પૅથિક લૉરેન્સના પત્ર પછી એમના સેક્રેટરીએ બીજો પત્ર મોકલીને ‘કોંગ્રેસ અને મુસ્લિમ લીગ વચ્ચે સમજૂતી માટે સૂચિત મુદ્દા’ મોકલ્યા જે આ પ્રમાણે…

આગળ વાંચો