કાવ્યાનુવાદ : મીઠી માથે ભાત

મીઠી માથે ભાત

વિઠ્ઠલરાય આવસત્થી

(દોહરો)

ડુંગર કેરી ખીણમાં, ગાંભુ નામે ગામ,
ખેતી કરતો ખંતથી, પટેલ પાંચો નામ,

 

સીમ થકી છેટી હતી, વાડી એક વિશાળ,
ભોંય બધી ભગરી અને, રૂડી અધિક રસાળ,

નવાણ છે નવ કોસનું, ફરતાં જંગી ઝાડ,
રોપી તેમાં શેલડી, વાધ્યો રૂડો વાઢ,

પટલાણીએ પુત્રનું, મુખ દીઠું છે માંડ,
મીઠી ઉંમર આઠની, બહેન લડાવે લાડ,

શિયાળો પૂરો થતાં, પાક્યો પૂરો વાઢ,
વાઘ, શિયાળ, વરુ તણી, રહેતી વગડે રાડ,

કેળ સમી સૌ શેલડી, ઝૂકી રહી છે ઝુંડ,
રસ મીઠાની લાલચે, ભાંગે વાડો ભૂંડ,

ચિચોડો બેસાડવા, પાંચે કરી વિચાર,
બાવળનાં નથ, બૂતડી, તુર્ત કર્યા તૈયાર,

સોંપ્યુ સાથી સર્વને, બાકી બીજું કામ,
સાધન ભેળું સૌ થવા, તવા, તાવડા ઠામ,

પટલાણી પેખી રહી, પટેલ કેરી વાટ,
રોંઢાવેળા ગઈ વહી, પડતું ટાઢું ભાત,

(ભુજંગી)

કહે મા, ‘મીઠી લે હવે ભાત આપું,
કીકો લાવ મારી કને, જા તું બાપુ’,

હજી ઘેર આતા નથી તુજ આવ્યા,
ભૂખ્યા એ હશે વાઢ કામે થકાયા”,

ભલે લાવ, બા, જાઉં હું ભાત દેવા,
દીઠા છે કદી તેં ઊગ્યા મોલ કેવા?

મીઠી કેળ શી શેલડી તો ખવાશે,
દીઠી છે ટૂંકી વાટ જલ્દી જવાશે’,

કહી એમ માથે લઈ ભાત ચાલી,
મૂકી માર્ગ ધોરી, ટૂંકી વાટ ઝાલી,

(દોહરો)

વહી જાય છે વેગમાં, મીઠી ભરતી ફાળ,
ગણે ના કાંટા કાંકરા, દોડે જેમ મૃગબાળ,

ડુંગર ઝાડી ગીચમાં, કોડે કૂદતી જાય,
સામો વાઢ ઝઝૂમતો, જોતાં તે હરખાય,

હમણાં વાડી આવશે, હમણાં આપું ભાત,
એમ અધિક ઉતાવળી, દોડી મળવા તાત,

બખોલમાંથી બહાર ત્યાં, વાઘ ધસ્યો વિકરાળ,
થપાટ પાછળથી પડી, બાળા થઈ બેહાલ,

ભાત ઓઢણી તો રહ્યું, ઝરડામાં જકડાઈ,
મીઠી બાળા મોતના, પંજા માં સપડાઈ,

વાઘ ઉપાડી ક્યાં ગયો? કુદરતમાં કકળાટ!
વૃક્ષ ઊભાં વીલાં બધાં, સૂની બની સૌ વાટ!

સાંજ વહી સૂનકારમાં, ઓઢીને અંધાર,
રાત રડે છે રાનમાં, આંસુડે ચોધાર,

પહોચી ઘર પાંચો કરે, ‘મીઠી! મીઠી!’ સાદ,
‘મારે તો મોડું થયું, રોંઢો ન રહ્યો યાદ’,

પટલાણી આવી કહે, ‘મેલી છે મેં ભાત,
મળી નથી તમને હજી? રોકાણી ક્યાં રાત?’

મળી નથી મીઠી મને, મારગ ધોરી વાટ,
કહાં ગોત કરવી હવે? ગઈ હશે પગવાટ!

બની ગયાં એ બાવરાં, બંને મા ને બાપ,
ગયાં તુર્ત તે ગોતવા, કરતાં કંઈ સંતાપ,

નભથી ચાંદો નીરખી, વિલાય ફિક્કુ મુખ,
ઝાંખા સર્વે ઝાડવાં, દારુણ જાણ એ દુ:ખ,

‘મીઠી! મીઠી!’ પાડતાં, બૂમ ઘણી માબાપ,
જવાબ પાછો ના મળે, તેથી કરે વિલાપ,

પળતાં આગળ પગ મહીં, અટવાયું કંઈ ઠામ,
તે તો ઘરની તાંસળી, ભાત તણું નહિ નામ,

ખાલી આ કોણે કરી? હશે સીમના શ્વાન?
મીઠી કાં મેલી ગઈ? બોલે નહિ કંઈ રાન,

વળી પગે અટવાય છે ઝરડું, નીચે જોય,
મીઠી કેરી ઓઢણી, પોકેપોકે રોય,

‘હા! મીઠી, તું ક્યાં ગઈ? આ શું ઝમે રુધિર!’
ઉત્તર એનો ના મળે, બધુંય વિશ્વ બધિર!

નિરાશ પાછા એ વળ્યાં, કરતાં અતિ કકળાટ,
‘મીઠી! મીઠી!’ નામથી રડતાં આખી વાટ,

વાઢ ગયો વેચાઈને, વીતી ગઈ છે વાત,
તો પણ દેખા દે કદી, મીઠી માથે ભાત.

 

મૂળ કવિતાઃ

Lucy Gray

– William Wordsworth 

Oft I had heard of Lucy Gray,
And, when I crossed the wild,
I chanced to see at break of day,
the solitary child,
No mate, no comrade, Lucy knew,
She dwelt on a wide moor,
The sweetest thing that ever grew,
Beside a human door!

You yet may spy the fawn at play,
The hare upon the green,
But the sweet face of Lucy Gray,
Will never more be seen,
“To-night will be a stormy night,
You to the town must go,
And take a lantern, Child!
to light Your mother through the snow,”

“That, Father! will I gladly do,
‘Tis scarcely afternoon,
The minster-clock has just struck two,
And yonder is the moon!”

At this the Father raised his hook,
And snapped a faggot-band,
He plied his work,
and Lucy took The lantern in her hand,
Not blither is the mountain roe,
With many a wanton stroke,
Her feet disperse the powdery snow,
That rises up like smoke,
The storm came on before its time,
She wandered up and down,
And many a hill did Lucy climb,
But never reached the town,
The wretched parents all that night,
Went shouting far and wide,
But there was neither sound nor sight,
To serve them for a guide,
At day-break on a hill they stood,
That overlooked the moor,
And thence they saw the bridge of wood,
A furlong from their door,
They wept and, turning homeward, cried,
“In heaven we all shall meet,”

When in the snow the mother spied,
The print of Lucy’s feet,
Then downwards from the steep hill’s edge,
They tracked the footmarks small,
And through the broken hawthorn hedge,
And by the long stone-wall,
And then an open field they crossed,
The marks were still the same,
They tracked them on, nor ever lost,
And to the bridge they came,
They followed from the snowy bank,
Those footmarks, one by one,
Into the middle of the plank,
And further there were none!

Yet some maintain that to this day,
She is a living child,
That you may see sweet Lucy Gray,
Upon the lonesome wild,
O’er rough and smooth she trips along,
And never looks behind,
And sings a solitary song,
That whistles in the wind.

              ~ William Wordsworth – 1799. 


વેબ ગુર્જરી પર પ્રકાશન અંગેની વિચારણા સારૂ આપની વ્યંગ્ય કવિતા નીચેનાં વીજાણુ સરનામે પદ્ય વિભાગનાં સંપાદકોને મોકલી શકો છો-

સુશ્રી દેવિકા ધ્રુવ – ddhruva1948@yahoo.com
સુશ્રી રક્ષા શુક્લ – shukla.rakshah@gmail.com

Author: Web Gurjari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *