ભગવાન થાવરાણી
અમીર મીનાઈ પણ એ દોરના શાયર છે જે યુગના ‘ દાગ ‘ દેહલવી હતા અર્થાત ઓગણીસમી શતાબ્દીનો પૂર્વાર્ધ અર્થાત ગ઼ાલિબ, મોમિન અને ઝ઼ૌક પછીનો તુરતનો સમય. સામાન્યજન એમને એમની લોકપ્રિય ગઝલ ‘ સરકતી જાએ હૈ રુખ઼ સે નકાબ આહિસ્તા આહિસ્તા ‘ ના કારણે ઓળખે છે જે અલગ-અલગ ગાયકોએ ગાઈ છે પરંતુ એમણે હુસ્ન-ઓ-ઈશ્ક અને રીસામણા-મનામણાના વર્તુળોની બહાર પણ ઘણું બધું લખ્યું છે. એમને ‘ નાત ‘ અર્થાત પૈગમ્બરના પ્રશસ્તિ – કાવ્યોના વિશેષજ્ઞ માનવામાં આવે છે. જેમ ( આ અગાઉના હપ્તામાં જોયા તે ) હૈદર અલી આતિશ , વાજિદ અલી શાહના ઉસ્તાદ હતા તેમ અમીર મીનાઈ એમના શહઝાદાઓના ગુરુ હતા.
એમનો શેર જોઈએ :
ખંજર ચલે કિસી પે તડપતે હૈં હમ ‘ અમીર ‘
સારે જહાં કા દર્દ હમારે જિગર મેં હૈ
એમના સ્વમાનનો શું માપદંડ હતો એ જૂઓ :
કિસી રઈસ કી મેહફિલ કા ઝિક્ર હી ક્યા હૈ
ખુદા કે ઘર ભી ન જાએંગે બિન બુલાએ હુએ
અને આ શેર :
ગાહે ગાહે કી મુલાકાત હી અચ્છી હૈ ‘ અમીર ‘
કદ્ર ખો દેતા હૈ હર રોઝ કા આના – જાના
પરંતુ મને એમનો આ શેર અત્યંત માર્મિક અને વર્તમાન દોરના કવિઓ માટે અનુસરણીય લાગે છે :
સૌ શેર એક જલસે મેં કહતે થે હમ ‘ અમીર ‘
જબ તક ન શેર કહને કા હમકો શઉર થા ..
કેવી ઈમાનદાર કેફિયત ! જ્યા સુધી શેર એટલે શું એ આવડતું જ નહોતું ત્યાં સુધી બસ કહેતા ગયા કહેતા ગયા, સ્વયંને રોક્યા વગર. શઉર એટલે કે આવડત પ્રાપ્ત થઈ ત્યારે સમજાયું કે કહેવા-સંભળાવવા જેવા શેર કૂડીબંધ ન હોય અને એ પણ બધા શ્રોતાઓ સમક્ષ કહેવાના તો ન જ હોય ! આ જ વાત એક ગુમનામ શાયરે એક અનોખા શેરમાં વ્યક્ત કરી છે :
જબ તક મૈં ઝિંદગી કો ન સમજા થા – જી લિયા
જબ આ ગઈ સમજ મેં તો બેમૌત મર ગયા ..
શ્રી ભગવાન થાવરાણીનો સંપર્ક bhagwan.thavrani@gmail.com વીજાણુ પત્રવ્યવહાર સરનામે થઈ શકશે.
very nice, enjoyed/