ચેલેન્‍જ.edu : દર્પણમ્‍

રણછોડ શાહ

 

જિંદગીમાં કેમ આવું થાય છે?
હોય ગમતું તે સદા છીનવાય છે.
હોય ડાબું તે છતાં જમણું દિસે,
આયનામાં સત્ય ક્યાં દેખાય છે!

જાગ્રત વ્યાસ મધુકર

ગાંધીયુગમાં જન્મેલ, ઉછરેલ અને જીવેલ સૌ વ્યક્તિઓ માટે ગાંધીજી એક આદર્શ હતા. ગાંધીજીના દેહાવસાન બાદ પણ ગાંધીજી વર્ષો સુધી અનેક લોકોના આદર્શ રહ્યા. વર્તમાન સમયમાં ‘આદર્શ’ તરીકે કોને સ્વીકારવા તથા કોના ચાતરેલા ચીલા ઉપર ચાલવું તે આજના યુવાનની સૌથી મોટી સમસ્યા છે. ઈતિહાસમાં આવી અનેક વિભૂતિઓ થઈ ગઈ. તમામ મહાન વિભૂતિઓને જાણવા, વિગતવાર વાંચવા અને સમજવા ખૂબ લાંબો સમય ફાળવવો પડે. સૌ માટે તે શકય નથી. કદાચ પૂરતા ઊંડાણમાં જવા માટે માહિતીનો અભાવ હોય તો કયાંક સમજવામાં ભૂલ પણ થાય. વળી સમયના પરિપ્રેક્ષ્યમાં દરેક વ્યક્તિને મૂલવવામાં આવે છે. આથી શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર અર્જુનને આજની પેઢી ઉત્તમ નિશાનબાજનો આદર્શ ન ગણે તેવું પણ બને.

આ તમામ મુદ્દાઓને ઘ્યાનમાં રાખી  ઍમિટી શેક્ષણિક સંકુલ પરિવારના સારસ્વત મિત્રોએ દિવસમાં વારંવાર જોવાતા કેલેન્ડર સાથે વર્તમાન મહાનવિભૂતિઓને સાંકળી ‘દર્પણમ્‌’ તૈયાર કર્યું. સૌ પ્રથમ તો ભારતીય મહાપુરુષોનો પરિચય કરાવવાનું સૌએ સ્વીકાર્યું. વર્ષના બાર માસ હોવાથી બાર આદર્શ વ્યક્તિઓને શોધી તેમના વિશે અત્યંત ટૂંકમાં વિદ્યાર્થીઓને અને વાચકોને માહિતી પૂરું પાડવાનું નક્કી થયું. જે મહિનામાં જેમનો જન્મદિવસ આવે છે તે જીવિત મહાપુરુષોનો તેમાં માસવાર સમાવેશ કરવો. પરંતુ જ્યાં તે શકય ન બન્યું ત્યાં તેને વળગી રહ્યા નથી. વિવિધ ક્ષેત્રની બાર વ્યક્તિઓની પસંદગી કરવામાં આવી. જો તે વ્યક્તિવિશેષે પોતાની વેબસાઈટ ઉપર કોઈ સંદેશ મૂકયો હોય અને તેની નીચે તેમણે સહી કરી હોય તો તેને તેમના ફોટાની નીચે સંદેશા સાથે મૂકવાનું નક્કી કર્યું. ‘દર્પણમ્‌’માં વિશ્વકક્ષાએ ઉજવાતા વિવિધ દિવસોથી વિદ્યાર્થીઓ માહિતગાર થાય તે હેતુથી તેવા દિવસો જે તે તારીખની નીચે જણાવ્યા. સાથે સાથે પ્રત્યેક માસમાં ઍમિટી શેક્ષણિક સંકુલમાં નિયમિત રીતે યોજાતી વિવિધ શૈક્ષણિક તથા સહઅભ્યાસિક પ્રવૃત્તિઓ થાય છે તેના ફોટા મૂકી ‘દર્પણમ્‌’ને વિદ્યાર્થીપ્રિય બનાવવાનો પ્રયત્ન કરાયો.સૌ શિક્ષણ પ્રેમીઓને સંસ્થાનો પરોક્ષ પરિચય આપવામાં આ વ્યવસ્થા ખૂબ ઉપયોગી નિવડી. શાળાએ વિદ્યાર્થી તથા શુભેચ્છકને ‘દર્પણમ્‌’ આપ્યું હોવાથી શાળાનું ઈ-મેઈલ એડ્રેસ, વેબસાઈટ તથા ટેલિફોનની માહિતી સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય તે હેતુથી તેનો સમાવેશ થયો. આ કેલેન્ડર શાળાએ રજતજયંતિ વર્ષની ઉજવણીના ભાગરૂપે બનાવ્યું હતું. અહીંયા માસવાર તેની વિગત આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

જાન્યુઆરી માસમાં શ્રી એ. આર. રહેમાનનો જન્મદિવસ છે. ભારતીય ચલચિત્ર જગતના આ મહાન ગાયક અને સંગીતકારે જણાવ્યું છે કે ‘તમે ખાલી હાથે જન્મો છો, પરંતુ નામ સાથે મૃત્યુ પામો છો… તેથી તમારું નામ માત્ર શબ્દ નહીં પણ ઈતિહાસ બનવો જોઈએ.’ સંગીત માટેનો ઓસ્કાર એવોર્ડ પ્રાપ્ત કરનાર તેઓ પ્રથમ ભારતીય છે. આ જ માસમાં સ્વામી વિવેકાનંદના જન્મદિવસે ‘રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ’  આવતો હોવાથી સૌ વાચકો વિવેકાનંદના વિચારથી અવગત થાય તે માટે તેમનં સુવાક્ય મૂકવામાં આવ્યું. પ્રત્યેક વર્ષે સંસ્થામાં પ્રજાસત્તાક દિનની અનોખી ઉજવણી કરવામાં આવે છે. કોઈ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને ‘ઉત્તમ વિદ્યાર્થી’ જાહેર કરી વ્યક્તિવિશેષના વરદ હસ્તે સન્માન કરવામાં આવે છે. તેથી જાન્યુઆરી માસમાં વિદ્યાર્થીસન્માનના ફોટાને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

વડોદરાની એમ. એસ. યુનિવર્સિટીના ફાઈન આર્ટસ્‌ ફેકલ્ટીના પૂર્વ ડીન અને આંતરરાષ્ટ્રીય ચિત્રકાર, લેખક અને કળા વિવેચક શ્રી ગુલામ મોહમ્મદ શેખનો જન્મ ૧૬મી ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૭ના રોજ હોવાથી તે માસમાં તેમને રોલ મૉડેલ તરીકે સ્થાન આપેલ. એક વિદ્યાર્થીપ્રિય આદર્શ અધ્યાપકની સાથોસાથ વર્ષો સુધી ચિત્રકળાની સેવા કરી અનેક ઉત્તમ ચિત્રકારો તેમણે વિશ્વના ચરણે ધરેલ છે. તેમાંના એક વિદ્યાર્થી શ્રી રોહિત પટેલ ઍમિટી શાળાને સૌંદર્ય બક્ષવા સતત તેયાર રહે છે. ઍમિટી શાળાના પ્રવેશદ્વારને રળિયામણું શ્રી રોહિત પટેલે બનાવ્યું છે. આ જ માસમાં ડૉ. સી.વી. રામનની યાદમાં ‘રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ’  મનાવાતો હોવાથી ‘રામન અસર(Effect)’ની વાત જણાવવામાં આવી. ઍમિટી સ્કૂલમાં પ્રત્યેક વર્ષે ફેબ્રુઆરી માસમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમનું આયોજન થાય છે. ૨૦૧૧ના વર્ષમાં થયેલ ‘સાંસ્કૃતિક સંગમ’ કાર્યક્રમ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહેલ સુરતના ખ્યાતનામ કલાકારો શ્રીમતી નયનાક્ષી વૈદ્ય, શ્રી બિપીન કિકાણી, શ્રી નરેશ કાપડિયા તથા વિદ્યાર્થી અને શિક્ષક કલાકારો ફોટામાં દૃષ્ટિગોચર થયા.

માર્ચ માસમાં ભારતના કોકિલકંઠી ગાયિકા શ્રી લતા મંગેશકરજીને સંગીતકારોના રોલ મૉડેલ તરીકે રજૂ કરેલ. અનેક ગીતોમાં તેઓએ પોતાનો મધર અવાજ આપ્યો છે. (તેમની જન્મ તારીખ ૨૮મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૨૯ છે.) આ મહાન ગાયિકાના કંઠે ગવાયેલ ‘એ મેરે વતન કે લોગોં…’ ભારતની આવનારી પેઢીઓ સુધી યાદ કરશે. ‘વિશ્વ વન દિવસ’ આ માસમાં હોવાથી તેની માહિતી છે. પ્રત્યેક વર્ષે શાળામાં ધો.૧૦ અને ધો.૧૨ના વિદ્યાર્થીઓ આ માસમાં વિદાય લેતા હોય છે તેથી તે દિવસને ‘શુભેચ્છા દિવસ’ તરીકે ઊજવવામાં આવતો હોવાથી વર્ષ ૨૦૧૧ના શુભેચ્છા સમારંભનો ફોટો મૂકવામાં આવેલ.

એપ્રિલ માસમાં અંગ્રેજી ભાષામાં સોથી વધુ વંચાતા લેખકોમાંના એક શ્રી ચેતન ભગતની વિગત આપવામાં આવેલ છે. તેઓ એક સારા લેખક, વક્તા અને કોલમિસ્ટ છે. તેઓ ‘જો તમને જીવનમાં ઊજળી બાજુ ન મળે તો શ્યામ બાજુને પોલીશ કરીને ઊજળી બનાવો’નો જીવનમંત્ર આપે છે. ભારતના બંધારણના ઘડવૈયાઓ પૈકીના એક ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરનો જન્મદિવસ આ માસમાં હોવાથી તેમની માહિતીનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે. આ માસમાં પરીક્ષા અને ત્યાર બાદ રજાઓ હોવાથી વિદ્યાર્થીઓ અને સારસ્વતો વાંચનમાં પ્રવૃત્ત રહેતા હોવાથી સંસ્થામાં થતી વાચન- લેખનની પ્રવૃત્તિઓની તસવીરને સ્થાન આપવામાં આવેલ છે.

ભારતની ટેલિકમ્યુનિકેશન ક્રાંતિના સર્જક અને ગરવા ગુજરાતી વિશ્વપ્રસિદ્ધ શ્રી સામ પિત્રોડાનો જન્મ દિવસ મે માસમાં હોવાથી તેઓની વિગત આપવામાં આવી. તેઓ મહાન ટેકનોક્રેટ હોવાનું સૌ ગુજરાતીને ગૌરવ છે. પહેલી મે ને ‘ગુજરાત સ્થાપના દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે તથા આઠમી મે ને ‘વિશ્વ રેડ ક્રોસ’ દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે, જેની માહિતી દર્શાવેલ. શાળામાં વેકેશન હોવાથી વિદ્યાર્થીઓ માટે વેકેશન પ્રવૃત્તિઓ યોજવામાં આવે છે. આ પ્રવૃત્તિઓના ફોટા અહીં મૂકવામાં આવેલ.

જૂન માસમાં ભારતના મહાન વૈજ્ઞાનિક, સપૂત અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામનો પરિચય કરાવવામાં આવેલ છે. (જો કે, તેમનો જન્મદિવસ ૧૫મી ઓકટોબર, ૧૯૩૧ છે) ભારતના આ ૧૧મા રાષ્ટ્રપતિએ રાજકીય, સામાજિક, સાંસ્કૃતિ અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે નવો ચીલો ચાતર્યો છે. આ ઉમદા શિક્ષકને ભારતના લોકો ‘મિસાઈલ મેન ઓફ ઈન્ડિયા’ના હુલામણાના નામથી અનહદ પ્રેમ કરે છે. આજના યુવાનો આ વિદ્યાપુરુષની એક હાકલ પર કંઈ પણ કરવા તત્પર છે.

અધ્યયન સર્જન તરફ દોરે છે,
સર્જન વિચાર તરફ દોરે છે,
વિચાર જ્ઞાનને જન્મ આપે છે,
જ્ઞાન તમને મહાન બનાવે છે.

એ.પી.જે.અબ્દુલ કલામ

 આ માસમાં વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ પણ આવતો હોવાથી તેની માહિતીનો સમાવેશ કર્યો છે. વળી ઍમિટી શૈક્ષણિક સંકુલ માટેનો સૌથી અગત્યનો ‘શાળા સ્થાપના દિન – ૧૧મી જૂન’ આ માસમાં આવતો હોવાથી પ્રત્યેક વર્ષે તેની ઉજવણી અનોખી રીતે કરવામાં આવે છે. તેથી જ રજત જયંતી વર્ષની ઉજવણીનો ફોટો અહીં મૂકવામાં આવેલ.

ભારતના યુવાનોના સૌથી માનીતા અને મહાન ક્રિકેટર શ્રી સચીન તેંડુલકરનો પરિચય જુલાઈ માસમાં કરાવ્યો. (તેમનો જન્મ દિવસ ૨૪ એપ્રિલ છે) અત્યંત નાની ઉંમરે ક્રિકેટજગતમાં છવાઈ ગયેલ આ યુવા ખેલાડીનું નામ સૌના હૃદયમાં છે. તેઓએ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ જગતમાં અનેક રેકોર્ડ સ્થાપ્યા છે.

તમે ગમે ત્યાં પહોંચો

પરંતુ વધુ સારું પ્રાપ્ત કરવાનું ક્યારેય અટકતું નથી.

સચીન

 

આ માસમાં ભારતના શહિદોને યાદ કરતો ‘કારગીલ ડે’ (૨૬મી જુલાઈ) પણ આવે છે. પ્રત્યેક વર્ષે શાળામાં લોકશાહી ઢબે વિદ્યાર્થી મંડળની ચૂંટણી કરવામાં આવતી હોવાથી ‘શપથવિધિ સમારંભ’નો ફોટો સામેલ કરવામાં આવેલ.

ઓગસ્ટ માસમાં ભારતની મહાન નારીઓમાંના એક શ્રીમતી સુધા મૂર્તિને સ્થાન આપવામાં આવેલ છે. તેઓ સામાજિક કાર્યકર, પરોપકારી દાતા, કેળવણીકાર, લેખક અને સાહસિક મહિલા છે. તેઓએ અનાથ બાળકો માટે આશ્રમો સ્થાપ્યા છે, તો સાથે સાથે ગ્રામ્ય વિસ્તારનાં બાળકોના શિક્ષણ માટે પણ કાર્યરત છે. તેઓએ તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત કમ્પ્યુટર એન્જિનિયર તરીકે કરી ઈન્કોસીસ ફાઉન્ડેશનના અઘ્યક્ષ સુધી પહોંચ્યા હતા.

જિંદગીમાં પરિવર્તન સિવાય કંઈ કાયમી નથી.

ઓછા નસીબદાર લોકો સુધી તમારી સંપત્તિ પહોંચે તે જ તેનો સર્વોત્તમ ઉપયોગ છે.

સુધા મૂર્તિ

ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય દિવસ ૧૫મી ઓગસ્ટ હોવાથી સંસ્થાના વિશાળ મેદાનમાં ઘ્વજવંદન કરતા વિદ્યાર્થીઓનો ફોટો અહીં રજૂ કર્યો. ગુજરાતમાં જન્મેલ, ગાંધી જીવનધારામાં માનનાર અને તે રીતે જીવનાર શ્રી ઈલાબેન ૨. ભટ્ટ સપ્ટેમ્બરમાં સૌના આદર્શ બને છે. તેઓશ્રી સેવા (SEWA- Self Employed Women’s Association of India) નાં સ્થાપક છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે મહિલાઓ અને શ્રમજીવીઓ માટે તેઓ કાર્યરત છે. તેમને ઘણા રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડથી સન્માનવામાં આવ્યા છે.

મૂલ્યો ઘણાં અગત્યનાં છે.

લોકશાહી મૂલ્યોનું સ્થાપન બાળપણથી થવું જોઈએ.

બાળકો બાળપણથી જ આ મૂલ્યોને પ્રત્યેક કક્ષાએ જોતા થાય તેમ કરવું જોઈએ.

ઈલાબેન ભટ્ટ

આ માસમાં આવેલ શિક્ષક દિન, સાક્ષરતા દિવસ, ઓઝોન દિવસ, વિશ્વ પ્રવાસી દિનની માહિતી છે. પ્રતિ વર્ષ શાળામાં ઉજવાતા શિક્ષક દિનની ઉજવણીના ફોટા સપ્ટેમ્બર માસમાં રાખવામાં આવેલ.

અમિતાભ બચ્ચનનો જન્મ દિવસ ઓકટોબર માસમાં છે. ભારતના જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ખ્યાતિ પ્રાપ્ત આ મહાન કલાકાર આજે સૌના હૃદયમાં સ્થાન પામી ચૂકયા છે. તેઓના અનેક ચલચિત્રોએ સમાજના દરેક વર્ગ પર ખૂબ ઘેરી છાપ મૂકી છે. તેઓ ભારતીય સિનેમામાં આગવું સ્થાન ધરાવે છે. તેઓ માત્ર ફિલ્મ એકટર જ નહીં, પરંતુ પાર્શ્વગાયક અને ટી.વી. કલાકાર છે. ભારતની પાર્લામેન્ટના સભ્ય પણ રહી ચૂકયા છે. તેઓનું સામાજિક ક્ષેત્રે પણ અનોખું પ્રદાન છે.

પરિવર્તન જિંદગીનો ક્રમ છે
પડકાર જિંદગીનું ભવિષ્ય છે
તેથી પરિવર્તનને પડકારો…
ક્યારેય પડકારોને બદલશો નહીં.

અમિતાભ બચ્ચન

આ જ માસમાં પૂ. બાપનો જન્મદિવસ ‘વિશ્વ શાંતિ દિવસ’ આવતો હોવાથી શાળા પરિવારે રજતજયંતી વર્ષે ગાંધી જયંતીની ઉજવણી દાંડી મુકામે જઈ કરી હતી તેનો ફોટો આ માસમાં મૂકવામાં આવેલ. આ માસમાં ઘણા મહાન પુરુષોના જન્મ- મૃત્યુ દિવસ આવે છે. ૩૧મી ઓકટોબરને (સરદાર જન્મ જયંતી અને ઈન્દિરા ગાંધી નિર્વાણ દિન) ‘રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. વળી વયસ્ક દિન, વિશ્વ કુદરત દિવસ, વિશ્વ વન્ય પ્રાણી દિવસ, વિશ્વ ટપાલ દિવસ, વિશ્વ ખોરાક દિવસ, વિશ્વ ગરીબાઈ દિવસ પણ આવે છે.

વર્તમાન યુવાનોમાં ગાંધીવિચારના પ્રચાર અને પ્રસારનું કાર્ય કરતા મહાન ગાંધીજન તથા મહાત્મા ગાંધીના અંગત સચીવ સ્વ. શ્રી મહાદેવ દેસાઈના સપુત્ર શ્રી નારાયણ દેસાઈનો પરિચય બાળકો સમક્ષ નવેમ્બર માસમાં મૂકયો છે. (તેમનો જન્મદિવસ ૨૪મી ડિસેમ્બર, ૧૯૨૪ છે) ગાંધીજીને યુવાનો સમક્ષ ઉજાગર કરવાનું કાર્ય ‘ગાંધીકથા’ દ્વારા દેશ-પરદેશમાં તેઓ સતત કરી રહ્યા છે. પૂ. બાપુ તેઓને ‘બાબલા’ના હુલામણા નામથી બોલાવતા. તેઓનો ઉછેર ગાંધીજીના ખોળામાં થયો છે. આવા એક આદર્શ પુરુષ આપણી વચ્ચે હોવાનું આપણને સૌને ગૌરવ છે. તેઓ બુનિયાદી શિક્ષણ ક્ષેત્રે, કાંતણ અને વણાટ તથા ખાદીના કામના નિષ્ણાત છે. આ માસમાં ૧૪મી નવેમ્બરને ‘બાલદિન’ તરીકે ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત નહેરુની યાદમાં ઊજવવામાં આવે છે. પ્રતિ વર્ષે શાળા આ માસમાં શૈક્ષણિક પ્રવાસ યોજે છે, તેથી તેના ફોટા સામેલ કરવામાં આવ્યા.

ડિસેમ્બર માસમાં ભારતના મહાન ઉદ્યોગપતિ શ્રી રતન ટાટાનો જન્મદિવસ આવે છે, તેથી તેમને રોલ મૉડેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. સ્વ. જમશેદજી તાતાના પગલે ચાલેલ ભારતના ઉદ્યોગક્ષેત્રે વર્તમાનના ઘડવૈયાઓમાંના અગ્રહરોળના ઉદ્યોગપતિ છે. તેઓ અત્યંત દૂરંદેશી, પરોપકારી અને ભારત માતાના મહાન સપૂત છે.

હંમેશા તમે તમારી શક્તિઓ અને પ્રયત્નોમાં વિશ્વાસ રાખો.

૨તન ટાટા

આ માસમાં શાળામાં પ્રતિ વર્ષે ‘વાર્ષિક રમતોત્સવ’ યોજવામાં આવતો હોવાથી તેના ફોટા સામેલ કરવામાં આવ્યા.

‘દર્પણમ્‌’ તેયાર કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ બાળકો વર્તમાનના આદર્શ વ્યક્તિઓને ઓળખે, જાણે અને તેમના જીવન ઘડતરમાં આ મહાન વિભૂતિઓને નજર સમક્ષ રાખે તે છે. આ સૌને આદર્શ માની પોતાનું, સમાજનું અને દેશનું ઘડતર કરે તેવો તેની પાછળનો સંદેશ છે.

આચમન:

હે દયાળુ! આય તારી ક્રૂરતા ઓછી નથી,
વિશ્વને કદરૂપતા સાથે જ સર્પણ આપવાં.

રતિલાલ ‘અનિલ’

 


(શ્રી રણછોડ શાહનું વીજાણુ સરનામું: shah_ranchhod@yahoo.com )

Author: Web Gurjari

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *